8. Sınıf Fen Bilimleri – 7. Konu: Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi | Konu Anlatımı, Sorular ve Etkinlikler

Kısa Konu Anlatımı

1. Elektrik Yükleri

Maddeler pozitif (+), negatif (-) veya nötr olabilir.

• Protonlar pozitif yüklüdür.
• Elektronlar negatif yüklüdür.
• Nötronların elektrik yükü yoktur.

Bir cismin proton ve elektron sayıları eşitse cisim nötrdür.

Elektron alan cisim negatif, elektron veren cisim ise pozitif yüklenir.

2. Elektrik Yüklerinin Birbirine Etkisi

• Aynı cins yükler birbirini iter.
• Zıt cins yükler birbirini çeker.

(+) ↔ (+) → İtme
(-) ↔ (-) → İtme
(+) ↔ (-) → Çekme

Etkinlik 1 – Boşlukları Doldur

1. Protonun elektrik yükü __________dır.
2. Elektronun elektrik yükü __________dir.
3. Nötronun elektrik yükü __________.
4. Aynı cins elektrik yükleri birbirini __________.
5. Zıt cins elektrik yükleri birbirini __________.
6. Elektron alan cisim __________ yüklü olur.
7. Elektron veren cisim __________ yüklü olur.

Kelimeler: pozitif – negatif – yoktur – iter – çeker – negatif – pozitif

Etkinlik 2 – Çekme mi, İtme mi?

Aşağıdaki durumların karşısına çekme veya itme yazınız.

1. (+) ve (+) → __________
2. (-) ve (-) → __________
3. (+) ve (-) → __________
4. (-) ve (+) → __________

3. Elektriklenme

Cisimlerin elektrik yüklerinin dengesi değiştiğinde elektriklenme meydana gelir.

Sürtünme ile Elektriklenme

İki farklı madde birbirine sürtüldüğünde elektron alışverişi gerçekleşebilir.

Örneğin plastik bir çubuk yünlü kumaşa sürtüldüğünde çubuk elektriklenebilir.

Dokunma ile Elektriklenme

Yüklü bir cisim nötr bir cisme dokundurulduğunda elektrik yükleri cisimler arasında paylaşılabilir.

Etki ile Elektriklenme

Yüklü bir cisim, nötr bir cisme dokunmadan yaklaştırıldığında nötr cismin yük dağılımı değişebilir.

Etkinlik 3 – Elektriklenme Yöntemini Bul

1. Balonun saça sürtülmesi → __________ ile elektriklenme
2. Yüklü cismin nötr cisme dokundurulması → __________ ile elektriklenme
3. Yüklü cismin nötr cisme dokunmadan yaklaştırılması → __________ ile elektriklenme

4. Elektrik Enerjisinin Dönüşümü

Elektrik enerjisi farklı enerji türlerine dönüşebilir.

Örneğin:

• Ampul → Elektrik enerjisi → Işık + ısı
• Elektrikli soba → Elektrik enerjisi → Isı
• Elektrikli zil → Elektrik enerjisi → Ses
• Elektrik motoru → Elektrik enerjisi → Hareket

Etkinlik 4 – Enerji Dönüşümünü Yaz

1. Elektrikli soba → Elektrik → __________
2. Ampul → Elektrik → __________
3. Elektrikli zil → Elektrik → __________
4. Elektrik motoru → Elektrik → __________

5. Elektrik Enerjisinin Güvenli Kullanımı

Elektrik günlük yaşamımızı kolaylaştırır ancak bilinçsiz kullanıldığında tehlikeli olabilir.

Elektrikle ilgili:

• Islak elle prizlere dokunulmamalıdır.
• Hasarlı kablolar kullanılmamalıdır.
• Prizlere yabancı cisim sokulmamalıdır.
• Elektrikli cihazlar kullanım talimatlarına uygun kullanılmalıdır.

Mini Test – 15 Soru

1.

Protonun elektrik yükü nedir?

A) Negatif
B) Pozitif
C) Nötr
D) Yüksüz

2.

Elektronun yükü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Pozitif
B) Negatif
C) Nötr
D) Değişken

3.

Aynı cins elektrik yükleri birbirine nasıl etki eder?

A) Çeker
B) İter
C) Etkilemez
D) Yok eder

4.

Zıt cins elektrik yükleri birbirine nasıl etki eder?

A) İter
B) Çeker
C) Etkilemez
D) Yüksüz hâle getirir

5.

Elektron alan bir cisim nasıl yüklenir?

A) Pozitif
B) Negatif
C) Nötr
D) Yüksüz

6.

Elektron veren bir cisim nasıl yüklenir?

A) Pozitif
B) Negatif
C) Nötr
D) Yüksüz

7.

Proton ve elektron sayıları eşit olan cisim için hangisi doğrudur?

A) Pozitif yüklüdür.
B) Negatif yüklüdür.
C) Nötrdür.
D) Kesinlikle elektriklenmiştir.

8.

Balonun saça sürtülmesi hangi elektriklenme yöntemine örnektir?

A) Dokunma
B) Etki
C) Sürtünme
D) Boşaltma

9.

Yüklü bir cismin nötr cisme dokundurulması hangi elektriklenme yöntemidir?

A) Sürtünme
B) Dokunma
C) Etki
D) Buharlaşma

10.

Yüklü bir cisim nötr cisme dokundurulmadan yaklaştırılırsa hangi elektriklenme yöntemi gerçekleşebilir?

A) Etki
B) Sürtünme
C) Dokunma
D) Yanma

11.

Elektrikli sobada temel olarak hangi enerji dönüşümü gerçekleşir?

A) Elektrik → Isı
B) Isı → Elektrik
C) Işık → Ses
D) Hareket → Isı

12.

Elektrikli zil çalışırken elektrik enerjisi temel olarak hangi enerjiye dönüşür?

A) Ses
B) Kimyasal
C) Nükleer
D) Güneş

13.

Aşağıdakilerden hangisi elektrik güvenliği açısından doğrudur?

A) Islak elle prize dokunmak
B) Hasarlı kablo kullanmak
C) Prizlere yabancı cisim sokmak
D) Elektrikli cihazları kurallarına uygun kullanmak

14.

Bir ampul çalışırken elektrik enerjisi hangi enerji türlerine dönüşebilir?

A) Işık ve ısı
B) Yalnızca hareket
C) Yalnızca ses
D) Kimyasal ve nükleer

15.

Aşağıdakilerden hangisi elektrik yükleriyle ilgili yanlıştır?

A) Aynı yükler birbirini iter.
B) Zıt yükler birbirini çeker.
C) Elektron negatif yüklüdür.
D) Proton negatif yüklüdür.

Cevap Anahtarı

Etkinlik 1:

1. Pozitif
2. Negatif
3. Yoktur
4. İter
5. Çeker
6. Negatif
7. Pozitif

Etkinlik 2:

1. İtme
2. İtme
3. Çekme
4. Çekme

Etkinlik 3:

1. Sürtünme
2. Dokunma
3. Etki

Etkinlik 4:

1. Isı
2. Işık ve ısı
3. Ses
4. Hareket

Mini Test:
1-B, 2-B, 3-B, 4-B, 5-B, 6-A, 7-C, 8-C, 9-B, 10-A, 11-A, 12-A, 13-D, 14-A, 15-D

SORU MARATONU