8. Sınıf Fen Bilimleri – Periyodik Sistem ,Sorular Ve Etkinlikler

Konu Anlatımı, Sorular ve Etkinlikler

1. Periyodik Sistem Nedir?

Elementlerin belirli bir düzene göre sıralandığı tabloya periyodik sistem denir.

Elementler, atom numaraları artacak şekilde sıralanır.

• Yatay sıralara periyot denir.
• Dikey sütunlara grup denir.
• Periyodik sistemde 7 periyot bulunur.
• 18 grup bulunur.

2. Elementler

Element, aynı tür atomlardan oluşan saf maddelerdir.

Her elementin kendine özgü bir sembolü vardır.

Örneğin:

• Hidrojen → H
• Oksijen → O
• Karbon → C
• Demir → Fe
• Bakır → Cu
• Altın → Au
• Gümüş → Ag

Element sembollerinin ilk harfi büyük, ikinci harfi varsa küçük yazılır.

Örnek:
Kobalt → Co ✔️
CO ❌

Etkinlik 1 – Element Sembollerini Eşleştir

Aşağıdaki elementleri sembolleriyle eşleştiriniz.

1. Oksijen
2. Karbon
3. Demir
4. Altın
5. Gümüş
6. Bakır

A) Fe
B) Au
C) C
D) Ag
E) Cu
F) O

3. Periyot ve Grup

Periyodik sistemde:

Yatay → Periyot

Dikey → Grup

Elementin bulunduğu periyot, atomunun sahip olduğu elektron katmanı sayısı hakkında bilgi verir.

Örneğin elektron dağılımı 2-8-1 olan bir elementin:

• 3 elektron katmanı vardır.
• 3. periyottadır.

Etkinlik 2 – Periyodu Bul

Aşağıdaki elektron dağılımlarının kaçıncı periyotta olduğunu bulunuz.

1. 2-1 → __________
2. 2-8 → __________
3. 2-8-1 → __________
4. 2-8-8 → __________
5. 2-8-8-1 → __________

4. Metal, Ametal ve Yarı Metal

Elementler genel olarak metal, ametal ve yarı metal olarak sınıflandırılır.

Metaller

Genellikle:

• Parlak görünümlüdür.
• Isı ve elektriği iyi iletir.
• Tel ve levha hâline getirilebilir.
• Çoğu oda sıcaklığında katıdır.

Örnek: Demir, bakır, alüminyum, altın.

Ametaller

Genellikle:

• Isı ve elektriği iyi iletmez.
• Katı olanları kırılgan olabilir.
• Mat görünümlü olabilir.
• Katı, sıvı veya gaz hâlde bulunabilir.

Örnek: Oksijen, karbon, kükürt.

Yarı Metaller

Metal ve ametallerin bazı özelliklerini birlikte gösterebilir.

Örnek: Silisyum, bor.

Etkinlik 3 – Sınıflandır

Aşağıdaki elementlerin metal, ametal veya yarı metal olduğunu yazınız.

1. Demir → __________
2. Oksijen → __________
3. Bakır → __________
4. Silisyum → __________
5. Karbon → __________
6. Altın → __________

5. Soygazlar

Periyodik sistemin 18. grubunda bulunan elementlere soygazlar denir.

Soygazlar kimyasal olarak oldukça kararlıdır.

Örnek:

• Helyum
• Neon
• Argon

Bu elementlerin son katmanları dolu olduğu için tepkimeye girme eğilimleri genellikle düşüktür.

Etkinlik 4 – Doğru / Yanlış

1. ( ) Periyodik sistemde elementler atom numaralarına göre sıralanır.
2. ( ) Yatay sıralara grup denir.
3. ( ) Dikey sütunlara grup denir.
4. ( ) Periyodik sistemde 7 periyot vardır.
5. ( ) Metaller elektriği genellikle iyi iletir.
6. ( ) Ametallerin tamamı oda sıcaklığında katıdır.
7. ( ) Soygazlar 18. gruptadır.
8. ( ) Silisyum yarı metallere örnektir.

Etkinlik 5 – Hangisi Farklı?

1.

Aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklıdır?

A) Demir
B) Bakır
C) Altın
D) Oksijen

2.

Aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklıdır?

A) Helyum
B) Neon
C) Argon
D) Demir

3.

Aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklıdır?

A) Bor
B) Silisyum
C) Demir
D) Yarı metal

Mini Test – 15 Soru

1.

Elementlerin atom numaralarına göre sıralandığı tabloya ne denir?

A) Bileşik tablosu
B) Periyodik sistem
C) Karışım tablosu
D) Çözelti tablosu

2.

Periyodik sistemde yatay sıralara ne denir?

A) Grup
B) Periyot
C) Sınıf
D) Katman

3.

Periyodik sistemde dikey sütunlara ne denir?

A) Grup
B) Periyot
C) Katman
D) Sıra

4.

Periyodik sistemde kaç periyot vardır?

A) 5
B) 6
C) 7
D) 8

5.

Periyodik sistemde kaç grup vardır?

A) 8
B) 10
C) 16
D) 18

6.

Aşağıdakilerden hangisi bir element sembolüdür?

A) H₂O
B) CO₂
C) Fe
D) NaCl

7.

Aşağıdakilerden hangisi metaldir?

A) Oksijen
B) Karbon
C) Demir
D) Kükürt

8.

Aşağıdakilerden hangisi ametaldir?

A) Bakır
B) Altın
C) Demir
D) Oksijen

9.

Aşağıdakilerden hangisi yarı metaldir?

A) Silisyum
B) Demir
C) Altın
D) Oksijen

10.

Aşağıdakilerden hangisi soygazdır?

A) Demir
B) Argon
C) Bakır
D) Karbon

11.

Soygazlar periyodik sistemin hangi grubunda bulunur?

A) 1. grup
B) 2. grup
C) 17. grup
D) 18. grup

12.

Elektron dağılımı 2-8-1 olan bir element kaçıncı periyottadır?

A) 1
B) 2
C) 3
D) 4

13.

Aşağıdakilerden hangisi metallerin genel özelliklerinden biridir?

A) Elektriği iyi iletmeleri
B) Tamamının gaz olması
C) Kırılgan olmaları
D) Elektriği hiç iletmemeleri

14.

Aşağıdakilerden hangisi ametallerden biridir?

A) Bakır
B) Demir
C) Oksijen
D) Alüminyum

15.

Element sembollerinin yazımıyla ilgili hangisi doğrudur?

A) Tüm harfler büyük yazılır.
B) İlk harf küçük yazılır.
C) İlk harf büyük, ikinci harf varsa küçük yazılır.
D) Sembolün harfleri rastgele yazılır.

Cevap Anahtarı

Etkinlik 1:
1-F, 2-C, 3-A, 4-B, 5-D, 6-E

Etkinlik 2:

1. periyot
2. periyot
3. periyot
4. periyot
5. periyot

Etkinlik 3:

1. Metal
2. Ametal
3. Metal
4. Yarı metal
5. Ametal
6. Metal

Etkinlik 4:
1-D, 2-Y, 3-D, 4-D, 5-D, 6-Y, 7-D, 8-D

Etkinlik 5:
1-D, 2-D, 3-C

Mini Test:
1-B, 2-B, 3-A, 4-C, 5-D, 6-C, 7-C, 8-D, 9-A, 10-B, 11-D, 12-C, 13-A, 14-C, 15-C