8. Sınıf Türkçe Cümle Türleri Çalışma Kâğıdı Ve Test Soruları

Konu Anlatımı • Etkinlikler • Çalışma Kâğıdı • LGS Tarzı Sorular

Cümle türleri, bir cümlenin yapısını, yüklemini, yüklemin bulunduğu yeri ve anlamını incelememizi sağlar.

Bir cümleyi doğru sınıflandırmak için önce yüklemi bulmak, ardından cümleyi farklı yönlerden değerlendirmek gerekir.

📌 Cümle Türlerini Belirlerken Nelere Bakılır?

Cümleler dört farklı özelliğe göre incelenebilir:

1. Yüklemin türüne göre
2. Yüklemin yerine göre
3. Anlamına göre
4. Yapısına göre

Aynı cümle, bu dört başlık altında farklı özelliklere sahip olabilir.

🟢 1. Yüklemin Türüne Göre Cümleler

Yüklemin isim mi, fiil mi olduğuna bakılır.

Fiil Cümlesi

Yüklemi çekimli fiil olan cümledir.

Örnek:

Öğrenciler bahçede oynadı.

“oynadı” → fiil

Bu nedenle cümle fiil cümlesidir.

İsim Cümlesi

Yüklemi isim veya isim soylu bir sözcük olan cümledir.

Örnek:

Bu kitap çok güzel.

“güzel” → isim soylu sözcük

Bu nedenle cümle isim cümlesidir.

🟠 2. Yüklemin Yerine Göre Cümleler

Yüklemin cümlede nerede bulunduğuna bakılır.

Kurallı Cümle

Yüklem cümlenin sonunda bulunur.

Bugün hava çok güzel.

Devrik Cümle

Yüklem cümlenin sonunda değildir.

Çok güzel bugün hava.

Burada yüklem “güzel”dir ve cümlenin sonunda bulunmadığı için devrik cümledir.

Eksiltili Cümle

Yüklemi söylenmemiş ancak anlamı okuyucu tarafından tamamlanabilen cümlelerdir.

Ne sen sordun ne ben…

Cümlenin sonunda bir yüklem bulunmaz; anlam bağlamdan tamamlanabilir.

🔵 3. Anlamına Göre Cümleler

Cümleler anlam bakımından farklı özellikler gösterebilir.

Olumlu Cümle

Eylemin veya durumun gerçekleştiğini bildirir.

Bugün ders çalıştım.

Olumsuz Cümle

Eylemin veya durumun gerçekleşmediğini bildirir.

Bugün ders çalışmadım.

Soru Cümlesi

Bir şeyi öğrenmek amacıyla soru soran cümledir.

Ödevini yaptın mı?

Ünlem Cümlesi

Sevinç, şaşkınlık, korku, heyecan gibi güçlü duygular bildirir.

Ne güzel bir manzara!

⚠️ Dikkat!

Cümlenin sonundaki noktalama işaretine bakarak karar vermek her zaman doğru değildir. Asıl önemli olan cümlenin anlamıdır.

🟣 4. Yapısına Göre Cümleler

Yapısına göre cümleler:

• Basit cümle
• Birleşik cümle
• Sıralı cümle
• Bağlı cümle

şeklinde incelenir.

Basit Cümle

Tek bir yargı bildiren cümledir.

Çocuklar bahçede oynuyor.

Birleşik Cümle

Bir temel cümle ve ona bağlı en az bir yan cümlecikten oluşur.

Eve gelince beni ara.

Sıralı Cümle

Birden fazla cümlenin virgül veya noktalı virgülle birbirine bağlanmasıyla oluşur.

Eve geldim, çantamı bıraktım.

Bağlı Cümle

Birden fazla cümlenin bağlaçlarla birbirine bağlanmasıyla oluşur.

Eve geldim ve ders çalıştım.

🎯 ETKİNLİK 1 – Cümleyi Tanı

Aşağıdaki cümlelerin türlerini belirle.

1. Çocuklar bahçede oynuyor.
   → __________________
2. Bu kitap oldukça ilginç.
   → __________________
3. Bugün okula gitmedim.
   → __________________
4. Sen de bizimle gelecek misin?
   → __________________
5. Ne güzel bir haber!
   → __________________
6. Eve geldim, ödevimi yaptım.
   → __________________
7. Ders çalıştım ve kitap okudum.
   → __________________

Cevaplar

1. Fiil cümlesi
2. İsim cümlesi
3. Olumsuz cümle
4. Soru cümlesi
5. Ünlem cümlesi
6. Sıralı cümle
7. Bağlı cümle

🧩 ETKİNLİK 2 – Yüklemi Bul

Aşağıdaki cümlelerin yüklemlerini bul ve fiil mi isim mi olduklarını yaz.

Cümle	Yüklem	Türü
Bugün hava çok güzel.	__________	__________
Öğrenciler sınıfa girdi.	__________	__________
Bu sorunun cevabı doğru.	__________	__________
Çocuklar bahçede koştu.	__________	__________
Annem çok neşeli.	__________	__________

Cevaplar

güzel → isim
girdi → fiil
doğru → isim
koştu → fiil
neşeli → isim

🔎 ETKİNLİK 3 – Kurallı mı, Devrik mi?

Aşağıdaki cümleleri kurallı veya devrik olarak sınıflandır.

1. Bugün seni okulda gördüm.
   → __________
2. Çok güzelmiş bu kitap.
   → __________
3. Akşam arkadaşlarımla buluştum.
   → __________
4. Geldi sonunda beklediğimiz haber.
   → __________
5. Bahçede oynuyor çocuklar.
   → __________

Cevaplar

1. Kurallı
2. Devrik
3. Kurallı
4. Devrik
5. Devrik

🧠 ETKİNLİK 4 – Olumlu mu, Olumsuz mu?

1. Bugün ders çalıştım. → __________
2. Ödevimi henüz bitirmedim. → __________
3. Kardeşim okula gitmedi. → __________
4. Yarın arkadaşlarımla buluşacağım. → __________
5. Bu kitabı okumadım. → __________

Cevaplar

1. Olumlu
2. Olumsuz
3. Olumsuz
4. Olumlu
5. Olumsuz

🎲 ETKİNLİK 5 – Yapısına Göre Sınıflandır

Aşağıdaki cümleleri basit, birleşik, sıralı veya bağlı olarak değerlendir.

1. Kitap okumayı seviyorum.
2. Eve gelince seni ararım.
3. Eve geldim, üzerimi değiştirdim.
4. Ders çalıştım ve soruları çözdüm.
5. Çocuklar bahçede oynuyor.

Cevaplar

1. Basit
2. Birleşik
3. Sıralı
4. Bağlı
5. Basit

🏆 ETKİNLİK 6 – Aynı Cümleyi Farklı Yönlerden İncele

“Dün akşam kitabımı bitirdim.”

Bu cümleyi dört yönden incele.

Yüklemin türüne göre: __________________

Yüklemin yerine göre: __________________

Anlamına göre: __________________

Yapısına göre: __________________

Cevap

Fiil cümlesi – Kurallı cümle – Olumlu cümle – Basit cümle

🔥 ETKİNLİK 7 – Hangisi Farklı?

Aşağıdaki cümlelerden farklı olanı bul.

A) Çocuklar bahçede oynuyor.

B) Öğrenciler kitap okuyor.

C) Bu kitap çok güzel.

D) Annem yemek hazırlıyor.

Cevap: C

Diğerlerinin yüklemi fiildir. “Güzel” isim soylu bir sözcük olduğu için C seçeneği isim cümlesidir.

📝 LGS TARZI TEST

1.

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yüklemin türüne göre diğerlerinden farklıdır?

A) Çocuklar bahçede koştu.

B) Öğrenciler soruları çözdü.

C) Hava bugün çok güzel.

D) Kardeşim odasını topladı.

Cevap: C

2.

Aşağıdakilerden hangisi devrik cümledir?

A) Bugün okuldan erken çıktım.

B) Arkadaşlarımla parkta buluştum.

C) Çok güzelmiş bu manzara.

D) Akşam kitap okuyacağım.

Cevap: C

3.

Aşağıdaki cümlelerin hangisi olumsuzdur?

A) Yarın bize gelecek.

B) Ödevimi henüz bitirmedim.

C) Bugün hava güneşli.

D) Kitabımı çantama koydum.

Cevap: B

4.

Aşağıdaki cümlelerin hangisi soru cümlesidir?

A) Ne güzel bir gün!

B) Yarın sınava gireceğiz.

C) Sen de bizimle gelecek misin?

D) Bugün çok yoruldum.

Cevap: C

5.

Aşağıdaki cümlelerin hangisi sıralı cümledir?

A) Eve gelince dinlendim.

B) Kitap okudum ve müzik dinledim.

C) Eve geldim, üzerimi değiştirdim.

D) Bugün çok çalıştım.

Cevap: C

6.

Aşağıdakilerden hangisi bağlı cümledir?

A) Eve geldim, yemek yedim.

B) Eve gelince seni ararım.

C) Eve geldim ve ders çalıştım.

D) Eve geldim.

Cevap: C

7.

“Yağmur başlayınca eve döndük.”

Bu cümle yapısına göre aşağıdakilerden hangisidir?

A) Basit

B) Birleşik

C) Sıralı

D) Bağlı

Cevap: B

8.

Aşağıdaki cümlelerden hangisi isim cümlesidir?

A) Çocuklar bahçede oynuyor.

B) Öğretmen sınıfa girdi.

C) Bu sorunun cevabı kolay.

D) Annem yemek yaptı.

Cevap: C

9.

Aşağıdaki cümlelerden hangisi kurallıdır?

A) Geldi sonunda beklediğimiz haber.

B) Çok güzelmiş bu kitap.

C) Bahçede oynuyor çocuklar.

D) Öğrenciler soruları çözdü.

Cevap: D

10.

“Ne güzel bir manzara!”

Bu cümle aşağıdakilerden hangisidir?

A) Soru

B) Olumsuz

C) Ünlem

D) Devrik

Cevap: C

11.

Aşağıdaki cümlelerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) Eve geldim, yemek yedim.

B) Kitabımı aldım, odama geçtim.

C) Ders çalıştım ve soruları çözdüm.

D) Çantamı hazırladım, okula gittim.

Cevap: C

12.

“Ders çalışmadım çünkü çok hastaydım.”

Bu cümleyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Sıralı cümledir.

B) Bağlı cümledir.

C) Basit cümledir.

D) Devrik cümledir.

Cevap: B

13.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem cümlenin sonunda değildir?

A) Bugün arkadaşlarımla sinemaya gittim.

B) Annem akşam yemek yaptı.

C) Çok güzelmiş bu film.

D) Çocuklar bahçede oynadı.

Cevap: C

14.

“Sabah erkenden kalkıp okula gittim.”

Bu cümleyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) İsim cümlesidir.

B) Devrik cümledir.

C) Birleşik cümledir.

D) Soru cümlesidir.

Cevap: C

15.

Aşağıdaki cümlelerden hangisi hem olumlu hem de fiil cümlesidir?

A) Bugün hava çok güzel.

B) Ödevimi yapmadım.

C) Yarın arkadaşımı ziyaret edeceğim.

D) Sen de gelecek misin?

Cevap: C

16.

“Bu kitap çok sürükleyici.”

Bu cümle aşağıdakilerden hangisi değildir?

A) Olumlu

B) İsim

C) Kurallı

D) Fiil

Cevap: D

17.

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapı bakımından basittir?

A) Eve gelince beni ara.

B) Ders çalıştım ve kitap okudum.

C) Kitaplığımı düzenledim.

D) Eve geldim, çantamı bıraktım.

Cevap: C

18.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki cümle bağlaçla birbirine bağlanmıştır?

A) Eve gelince dinlendim.

B) Eve geldim, dinlendim.

C) Eve geldim ve dinlendim.

D) Eve geldim.

Cevap: C

19.

“Sen bu kitabı daha önce okudun mu?”

Bu cümlenin özellikleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Olumlu – fiil – kurallı

B) Soru – fiil – kurallı

C) Soru – isim – devrik

D) Olumsuz – fiil – devrik

Cevap: B

20.

Aşağıdaki cümlelerden hangisi dört farklı açıdan doğru sınıflandırılmıştır?

A) “Bugün hava çok güzel.” → Fiil – kurallı – olumlu – basit

B) “Çocuklar bahçede oynadı.” → Fiil – kurallı – olumlu – basit

C) “Eve geldim ve dinlendim.” → İsim – kurallı – olumlu – basit

D) “Çok güzelmiş bu kitap.” → Fiil – devrik – olumlu – birleşik

Cevap: B

⭐ KISA TEKRAR

Bir cümleyi incelerken sırayla şunları sor:

1. Yüklem fiil mi, isim mi?

2. Yüklem nerede?

3. Cümle olumlu mu, olumsuz mu, soru mu, ünlem mi?

4. Kaç yargı var ve cümleler nasıl bağlanmış?

Bu dört adımı uygularsan cümle türleri sorularını çok daha kolay çözebilirsin.

🎯 Unutma!

Yüklemi bulmadan cümle türünü belirlemeye çalışma.

Önce yüklem → sonra tür → sonra yapı ve anlam.

Şimdi sıra Soru Maratonunda

• Yazdır
• X
• WhatsApp
• Facebook