Memur, devlet ve diğer kamu kurumlarında kamu hizmetlerinin yürütülmesi için görev yapan ve kanunlarda belirtilen şartlara göre kamu görevine atanan kişidir.
Günlük hayatta “memur” kelimesi genellikle devlet kurumlarında çalışan herkes için kullanılsa da hukuki açıdan kamu çalışanlarının tamamı aynı statüde değildir. Memurlar, kamu görevlileri içerisinde özel bir çalışma statüsüne sahip olan gruplardan biridir.
Bir hastanede, okulda, adliyede, belediyede, bakanlıkta, nüfus müdürlüğünde veya başka bir kamu kurumunda farklı görevlerde bulunan memurlar olabilir. Bu nedenle “Memur ne iş yapar?” sorusunun tek bir cevabı yoktur.
Memurun yaptığı iş, görev yaptığı kuruma, unvanına, eğitimine ve sorumluluklarına göre değişir.
Memur Ne İş Yapar?
Memurun görevi çalıştığı kuruma göre değişir.
Örneğin bir nüfus müdürlüğünde çalışan memur ile bir okulda görev yapan memurun yaptığı işler aynı değildir.
Memurlar genel olarak:
- Vatandaşlara kamu hizmeti sunabilir.
- Evrak ve dosya işlemlerini yürütebilir.
- Resmî yazışmalar hazırlayabilir.
- Bilgi ve belgeleri sisteme işleyebilir.
- Kurumun günlük işlerinin yürütülmesine katkı sağlayabilir.
- Başvuruları inceleyebilir.
- İlgili mevzuata göre işlem yapabilir.
- Kurum içindeki idari süreçleri takip edebilir.
- Görev alanıyla ilgili rapor ve kayıtlar hazırlayabilir.
- Kamu hizmetlerinin düzenli şekilde yürütülmesine katkıda bulunabilir.
Ancak bütün memurların bu görevlerin tamamını yaptığı düşünülmemelidir.
Örneğin bir mühendis, öğretmen, hemşire veya uzman ile büro görevlisinin görevleri birbirinden oldukça farklıdır.
Memur Bir Meslek midir?
“Memur” kelimesi geniş anlamda bir kamu görevi ve çalışma statüsünü ifade eder.
Bu nedenle memurluk tek başına belirli bir meslek adı değildir.
Örneğin:
- Öğretmen
- Mühendis
- Hemşire
- Doktor
- Veri hazırlama ve kontrol işletmeni
- Şef
- Tekniker
- Teknisyen
- Büro personeli
gibi farklı görevlerde bulunan kişiler kamu kurumlarında farklı statülerde çalışabilir.
Bu nedenle “Memur oldum.” denildiğinde kişinin hangi kurumda ve hangi unvanla görev yaptığı ayrıca önem taşır.
Her Devlet Çalışanı Memur mudur?
Hayır.
Devlet kurumlarında çalışan herkes aynı hukuki statüde değildir.
Kamu kurumlarında memurların yanı sıra işçiler, sözleşmeli personel ve farklı mevzuata tabi başka çalışan grupları da bulunabilir.
Bu nedenle “devlette çalışan herkes memurdur” şeklindeki ifade hukuken doğru değildir.
Memur statüsünün temel hukuki çerçevesi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda düzenlenmiştir.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Nedir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Türkiye’deki devlet memurlarının çalışma hayatıyla ilgili temel kanunlardan biridir.
Kanunda memurların:
- Ödevleri
- Sorumlulukları
- Hakları
- Yasakları
- Çalışma düzenleri
- İzinleri
- Disiplin hükümleri
- Atama ve ilerleme süreçleri
- Memurluktan ayrılma ve sona erme durumları
gibi birçok konu düzenlenir.
Ancak bütün kamu personelinin çalışma koşullarının yalnızca 657 sayılı Kanun’dan ibaret olduğu düşünülmemelidir. Bazı kamu görevlileri kendi özel kanunlarına tabi olabilir.
Memur Nasıl Olunur?
Memur olmanın tek bir yolu yoktur.
Çünkü kamu kurumlarında çok farklı unvanlar ve görevler vardır.
Birçok memur kadrosuna başvuruda Kamu Personel Seçme Sınavı, yani KPSS, önemli bir aşamadır. Ancak bütün kamu görevlerinde aynı sınav ve aynı başvuru yöntemi kullanılmaz.
Göreve göre:
- KPSS puanı
- Kurumun kendi sınavı
- Sözlü sınav
- Özel şartlar
- Mesleki yeterlilik
- Eğitim şartı
- Yaş şartı
- Sağlık şartı
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması
gibi farklı koşullar bulunabilir.
Bu nedenle “KPSS’ye giren herkes memur olur.” düşüncesi doğru değildir.
KPSS Nedir?
KPSS, kamu kurumlarında çeşitli kadro ve pozisyonlara yerleşme amacıyla kullanılan merkezi sınav sistemlerinden biridir.
Öğrenim düzeyine ve başvurulan kadroya göre farklı KPSS oturumları ve puan türleri bulunabilir.
Örneğin ortaöğretim, ön lisans ve lisans düzeylerinde farklı sınav süreçleri uygulanabilir.
Ancak her kamu görevine yalnızca KPSS puanıyla girilmez.
Bazı kariyer mesleklerinde ayrıca kurum sınavları ve farklı değerlendirme aşamaları bulunabilir.
Bu nedenle bir kadroya başvururken ilgili kurumun güncel ilanındaki şartların incelenmesi gerekir.
Memur Olmak İçin Üniversite Okumak Gerekir mi?
Her memurluk için üniversite mezuniyeti şartı bulunmaz.
Kadroya göre eğitim şartı değişebilir.
Bazı kadrolar ortaöğretim mezunlarına, bazıları ön lisans mezunlarına, bazıları ise lisans mezunlarına açık olabilir.
Ayrıca bazı özel mesleklerde belirli bir üniversite bölümünden mezun olmak gerekir.
Örneğin mühendis kadrosu için mühendislik eğitimi, öğretmenlik için ilgili öğretmenlik alanı ve sağlık mesleklerinde ilgili eğitim şartları aranabilir.
Dolayısıyla memur olmak için gereken eğitim düzeyi, başvurulacak kadroya göre değerlendirilmelidir.
Memur ile İşçi Arasındaki Fark Nedir?
Memur ve kamu işçisi aynı şey değildir.
İkisi de kamu kurumlarında çalışabilir ancak çalışma statüleri farklıdır.
Memurların temel çalışma statüsü 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gibi kamu personeli mevzuatıyla düzenlenirken kamu işçilerinin çalışma ilişkileri farklı hukuki kurallara tabidir.
Bu nedenle:
“Devlette çalışıyorum, o hâlde memurum.”
şeklindeki ifade her durumda doğru değildir.
Kamu kurumunda çalışan kişinin hangi statüde olduğu, atandığı veya işe alındığı kadro ve mevzuata göre belirlenir.
Memur ile Sözleşmeli Personel Arasındaki Fark Nedir?
Sözleşmeli personel de kamu kurumlarında görev yapabilir ancak memurla aynı statüde değildir.
Sözleşmeli personelin çalışma koşulları ve tabi olduğu hükümler görev yapılan kuruma ve ilgili mevzuata göre değişebilir.
Bu nedenle kamu çalışanlarını yalnızca “memur” şeklinde tek bir grupta değerlendirmek doğru değildir.
Memur Hangi Kurumlarda Çalışabilir?
Memurlar çok farklı kamu kurumlarında görev yapabilir.
Örneğin:
- Bakanlıklar
- Üniversiteler
- Hastaneler ve sağlık kurumları
- Adliyeler
- Kaymakamlıklar
- Valilikler
- Belediyeler
- Nüfus müdürlükleri
- Vergi daireleri
- Sosyal güvenlik kurumları
- İl ve ilçe müdürlükleri
- Devlet okulları
- Kamu araştırma kurumları
gibi çok farklı çalışma alanları bulunabilir.
Bu nedenle memurluk oldukça geniş bir çalışma alanına sahiptir.
Büro Memuru Ne İş Yapar?
“Büro memuru” ifadesi günlük hayatta sık kullanılır.
Büro ağırlıklı görevlerde çalışan personel; evrak, kayıt, yazışma, başvuru, veri girişi ve dosyalama gibi işlerle ilgilenebilir.
Ancak her kurumda görev tanımı aynı değildir.
Bir büroda vatandaşlarla doğrudan görüşme yapılırken başka bir kurumda daha çok kurum içi yazışmalar ve dosya işlemleri yürütülebilir.
Memurun Çalışma Saatleri Nasıldır?
Memurların çalışma saatleri görev yapılan kuruma ve görevin niteliğine göre değişebilir.
Bazı memurlar düzenli mesai saatleri içerisinde çalışırken bazı kamu hizmetlerinde vardiya veya nöbet sistemi bulunabilir.
Örneğin hastaneler, güvenlik birimleri, bazı ulaşım hizmetleri ve 24 saat hizmet veren kurumlarda çalışma düzeni klasik mesai saatlerinden farklı olabilir.
Bu nedenle bütün memurların aynı saatlerde çalıştığı söylenemez.
Memur İzin Kullanabilir mi?
Memurların mevzuatta düzenlenen çeşitli izin hakları bulunur.
Görev, kurum ve izin türüne göre:
- Yıllık izin
- Mazeret izinleri
- Hastalık izinleri
- Refakat izinleri
- Doğumla ilgili izinler
- Diğer kanuni izinler
gibi farklı izin türleri gündeme gelebilir.
İzinlerin süresi ve kullanım şartları ilgili mevzuata göre belirlenir.
Memurun Görevleri Nelerdir?
Memurun yalnızca hakları değil, yerine getirmesi gereken görev ve sorumlulukları da vardır.
Kamu görevlisinin görevini mevzuata uygun şekilde yürütmesi, kendisine verilen işi dikkatli biçimde yerine getirmesi ve kamu hizmetinin gerektirdiği sorumluluklara uyması beklenir.
Devlet memurlarının ödev ve sorumlulukları 657 sayılı Kanun’da ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.
Bunlar arasında sadakat, tarafsızlık, devlet malını koruma, amir tarafından verilen görevleri mevzuata uygun biçimde yerine getirme ve hizmetin gerektirdiği davranışlara uyma gibi çeşitli yükümlülükler bulunur.
Memurların Disiplin Cezası Olabilir mi?
Evet.
Görevin gerektirdiği yükümlülüklere aykırı davranışlarda bulunan memurlar hakkında ilgili mevzuatta belirtilen disiplin hükümleri uygulanabilir.
Disiplin süreci, yapılan davranışın niteliğine göre farklı sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle memurluk yalnızca iş güvencesinden oluşan bir çalışma biçimi değildir. Memurların da görev ve sorumlulukları vardır.
Memur Amirine Bağlı mıdır?
Evet.
Kamu kurumlarında belirli bir hiyerarşik yapı bulunur.
Memur görev yaptığı birimde amirleriyle birlikte çalışır ve kendisine verilen görevleri mevzuat çerçevesinde yerine getirir.
Ancak amir tarafından verilen her talimatın sınırsız biçimde uygulanması gerektiği düşünülmemelidir. Kamu görevlilerinin görevleri kanun ve diğer mevzuatla belirlenen sınırlar içerisinde yürütülür.
Memur Vatandaşlara Hizmet Verir mi?
Birçok memur doğrudan vatandaşlarla iletişim kurar.
Örneğin nüfus müdürlüğünde çalışan bir personel vatandaşların kimlik ve nüfus işlemleriyle ilgili başvurularını alabilir.
Bir eğitim kurumunda çalışan personel öğrenciler, veliler ve öğretmenlerle iletişim kurabilir.
Bir hastanede görev yapan personel ise sağlık hizmetlerinin idari süreçlerinde vatandaşlarla karşılaşabilir.
Ancak bazı memurlar vatandaşla doğrudan görüşmeden kurum içi görevler de yapabilir.
Memurluk Zor mudur?
Memurluğun zorluğu görev yapılan kadroya göre değişir.
Masa başında yoğun evrak işi yapan bir memur ile sahada çalışan bir kamu görevlisinin günlük çalışma koşulları aynı değildir.
Bazı görevlerde:
- Yoğun vatandaş trafiği
- Evrak yükü
- Zaman baskısı
- Nöbet
- Sorumluluk
- Teknik bilgi
- Saha çalışması
- Yoğun iletişim
gibi farklı zorluklar bulunabilir.
Bu nedenle “Memurluk kolaydır.” şeklinde genel bir yargı doğru değildir.
Memur Olmak İçin Hangi Özellikler Gerekir?
Göreve göre değişmekle birlikte memurlukta bazı ortak özellikler faydalı olabilir.
Bunlar:
- Sorumluluk sahibi olmak
- Dikkatli çalışmak
- Kurallara uymak
- İnsanlarla doğru iletişim kurmak
- Evrak ve bilgi konusunda düzenli olmak
- Teknoloji kullanabilmek
- Görevini zamanında tamamlamak
- Kamu hizmetinin önemini anlamak
- Yoğun dönemlerde çalışmaya uyum sağlamak
şeklinde sıralanabilir.
Ancak mühendis, öğretmen, sağlık personeli veya büro personeli gibi farklı görevlerde gereken özel beceriler de değişir.
Memurlukta Yükselme Var mı?
Evet.
Kamu kurumlarında görev yapan personelin kariyerinde farklı unvanlara ve görevlere geçmesi mümkün olabilir.
Bu süreç görev yapılan kuruma, kadroya ve ilgili mevzuata göre değişir.
Örneğin bir personel zaman içerisinde daha üst bir idari göreve atanabilir veya görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarına tabi olabilir.
Bazı mesleklerde ise kariyer basamakları farklı şekilde düzenlenir.
Memurlukta Tayin Nedir?
Tayin, bir kamu görevlisinin görev yerinin veya görev yaptığı kurumun belirli kurallar çerçevesinde değiştirilmesi anlamında kullanılabilir.
Memurların yer değiştirme süreçleri görev yaptıkları kuruma ve özel mevzuata göre değişebilir.
Bazı kurumlarda hizmet bölgeleri, zorunlu hizmet, aile birliği, sağlık ve benzeri nedenlerle farklı yer değiştirme uygulamaları bulunabilir.
Bu nedenle bütün memurlar için tek tip tayin sistemi olduğu düşünülmemelidir.
Memurlukta Teknoloji Kullanılır mı?
Günümüzde kamu hizmetlerinin önemli bir bölümü dijital sistemlerle yürütülmektedir.
Elektronik belge yönetimi, dijital başvuru sistemleri, kurum içi yazılımlar, e-Devlet hizmetleri ve çevrim içi veri paylaşımı memurların çalışma hayatında önemli yer tutmaktadır.
Bu nedenle modern bir memurun yalnızca mevzuatı değil, görev yaptığı kurumun kullandığı dijital sistemleri de öğrenmesi gerekir.
Teknolojinin gelişmesi bazı işlemleri hızlandırırken memurların yaptığı işlerin niteliğini de değiştirebilir.
Memurluk Geleceği Olan Bir Alan mı?
Kamu hizmetleri devam ettiği sürece kamu personeline ihtiyaç olacaktır.
Ancak gelecekte memurların yaptığı bazı işlemler daha fazla dijitalleşebilir.
Örneğin vatandaşın kuruma gitmeden internet üzerinden başvuru yapabilmesi, otomatik veri aktarımı ve elektronik belge sistemleri bazı klasik büro işlerinin azalmasına neden olabilir.
Buna karşılık karmaşık işlemlerin değerlendirilmesi, vatandaşla iletişim, denetim, uzmanlık ve karar gerektiren görevlerde insan faktörü önemini koruyabilir.
Bu nedenle geleceğin kamu çalışanlarında teknoloji kullanımı ve uzmanlık daha da önemli hâle gelebilir.
Memur Hakkında Kısa Bilgiler
- Memur, kamu kurumlarında belirli bir hukuki statüyle görev yapan kişidir.
- Memurluk tek bir meslek değildir.
- Memurların görevleri çalıştıkları kuruma ve unvana göre değişir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu memurların çalışma hayatındaki temel kanunlardan biridir.
- Devlette çalışan herkes memur değildir.
- Kamu işçisi ve memur farklı çalışma statüleridir.
- KPSS birçok kamu kadrosuna girişte önemli bir sınavdır.
- Her kamu görevine yalnızca KPSS ile girilmez.
- Memur olmak için gereken eğitim düzeyi kadroya göre değişebilir.
- Memurların izin ve diğer özlük hakları mevzuatla düzenlenir.
- Memurların görev ve sorumlulukları da bulunur.
- Bazı memurlar vardiya veya nöbet sistemiyle çalışabilir.
- Kamu hizmetlerinde dijitalleşme memurların çalışma biçimini değiştirmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Memur nedir?
Memur, kamu kurumlarında kanunlarda belirlenen çalışma statüsü içerisinde görev yapan kamu görevlisidir.
Memur ne iş yapar?
Memurun görevi çalıştığı kuruma ve unvana göre değişir. Evrak, vatandaş hizmetleri, teknik işler, eğitim, sağlık, yönetim ve birçok farklı alanda görev yapabilir.
Her devlet çalışanı memur mudur?
Hayır. Kamu kurumlarında memurların yanı sıra işçiler, sözleşmeli personel ve farklı statülerde çalışan kişiler de bulunabilir.
Memur olmak için KPSS şart mı?
Birçok kamu kadrosunda KPSS önemli bir başvuru aracıdır ancak bütün kamu görevlerinde aynı sistem uygulanmaz. Bazı kadrolarda ayrıca kurum sınavları ve özel şartlar bulunabilir.
Memur olmak için üniversite okumak gerekir mi?
Her kadro için aynı eğitim şartı bulunmaz. Bazı kadrolar ortaöğretim veya ön lisans mezunlarına açık olabilirken bazı görevlerde lisans veya belirli bir meslek eğitimi gerekir.
Memur ile işçi arasındaki fark nedir?
Memur ve işçi farklı çalışma statülerine sahiptir. Hakları, görevleri ve tabi oldukları mevzuat aynı değildir.
Memurların çalışma saatleri aynı mıdır?
Hayır. Çalışma saatleri görev yapılan kurum ve görevin niteliğine göre değişebilir. Bazı görevlerde vardiya veya nöbet sistemi uygulanabilir.
Memurların izin hakkı var mı?
Evet. Memurların yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni ve mevzuatta düzenlenen diğer izin hakları bulunabilir.
Memur başka şehre tayin olabilir mi?
Görev yapılan kuruma ve ilgili mevzuata göre yer değiştirme ve tayin süreçleri uygulanabilir. Her kurumun sistemi aynı değildir.
Memur olmak kolay mıdır?
Memur olabilmek için gerekli şartları karşılamak, sınav ve yerleştirme süreçlerinden geçmek veya görev için belirlenen diğer aşamaları tamamlamak gerekir. Göreve başladıktan sonra da sorumluluklar devam eder.
Kısaca Memur
Memur, devlet kurumlarında kamu hizmetlerinin yürütülmesine katkı sağlayan ve belirli bir hukuki statü içerisinde çalışan kamu görevlisidir.
Ancak memurluk tek bir meslek değildir. Bir öğretmen, mühendis, sağlık çalışanı veya büro görevlisi farklı görevler yapmasına rağmen kamu kurumlarında farklı memur kadrolarında bulunabilir.
Memur olmak için izlenecek yol da görevden göreve değişir. KPSS birçok kamu kadrosuna girişte önemli bir araç olsa da bütün kamu görevlerinde aynı sınav sistemi uygulanmaz.
Memurluk; kamu hizmeti, sorumluluk, mevzuata uyum ve düzenli çalışma gerektiren geniş bir çalışma alanıdır. Günümüzde dijitalleşmenin artmasıyla birlikte memurların kullandığı sistemler ve yaptığı işler de değişmektedir.
Bu nedenle “memur” kelimesini tek bir meslekten çok, kamu hizmetinde farklı görevleri kapsayan geniş bir çalışma alanı olarak düşünmek daha doğrudur.