Tarih denildiğinde yalnızca geçmişte yaşanan savaşları, devletleri ve önemli kişileri düşünmeyiz.
Eski belgeler, arkeolojik buluntular, kitaplar, haritalar, yazıtlar ve arşiv kayıtları da geçmişi anlamamıza yardımcı olur.
Peki Türkiye’de tarih araştırmalarıyla ilgilenen önemli kurumlardan biri olan Türk Tarih Kurumu ne yapar?
TTK’nin açılımı nedir? Ne zaman kurulmuştur? Devlet kurumu mudur? Hangi kuruma bağlıdır? Tarih araştırması yapar mı? Kitap yayımlar mı? Tarihçilere ve öğrencilere destek verir mi?
Bu yazıda Türk Tarih Kurumu’nun görevlerini ve çalışma alanlarını anlaşılır şekilde ele alıyoruz.
TTK Nedir?
TTK, Türk Tarih Kurumunun kısa adıdır.
Türk Tarih Kurumu; Türk tarihi ve Türkiye tarihi başta olmak üzere tarih alanında bilimsel araştırmalar yapılmasına, tarihî kaynakların incelenmesine ve tarih bilgisinin bilimsel çalışmalar yoluyla geliştirilmesine katkı sağlayan bir kamu kurumudur.
Kurumun çalışma alanı yalnızca Türkiye Cumhuriyeti’nin yakın tarihiyle sınırlı değildir.
Türklerin farklı dönemlerdeki tarihleri, Anadolu’nun geçmişi, Osmanlı dönemi, Cumhuriyet dönemi, Türk dünyası, tarihî belgeler, arşivler ve çeşitli bilimsel araştırmalar kurumun çalışma alanları içerisinde yer alabilir.
TTK’nin Açılımı Nedir?
TTK’nin açılımı Türk Tarih Kurumudur.
Günlük hayatta kurumun adı genellikle TTK şeklinde kısaltılır.
Özellikle tarih araştırmaları, tarih kitapları, bilimsel toplantılar ve tarihî kaynaklarla ilgili konularda TTK adına sıkça rastlanabilir.
Türk Tarih Kurumu Ne Zaman Kuruldu?
Türk Tarih Kurumu’nun kuruluş süreci 1930 yılında başladı.
28 Nisan 1930’da Türk Ocakları’nın VI. Kurultayı sırasında Türk tarih ve medeniyetinin bilimsel yöntemlerle araştırılması amacıyla bir tarih heyeti oluşturulmasına karar verildi.
Bu kararın ardından 16 üyeden oluşan Türk Tarihi Tetkik Heyeti oluşturuldu ve heyet 4 Haziran 1930’da ilk toplantısını gerçekleştirdi. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
Kurumsal yapı daha sonra gelişti ve 15 Nisan 1931’de Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti kuruldu.
1935 yılında kurumun adı Türk Tarih Kurumu olarak değiştirildi.
Dolayısıyla TTK’nin kuruluş tarihini anlatırken 1930’daki başlangıç ile 1931’deki kurumsal kuruluş sürecini birlikte değerlendirmek gerekir.
TTK’yi Kim Kurdu?
Türk Tarih Kurumu’nun kuruluş sürecinde Mustafa Kemal Atatürk’ün doğrudan yönlendirmesi önemli bir yere sahiptir.
Atatürk, Türk tarihinin bilimsel yöntemlerle araştırılmasını ve tarihî kaynakların incelenmesini destekliyordu.
Kurumun ilk döneminde farklı tarihçiler, akademisyenler ve araştırmacılar görev aldı.
Bu çalışmaların amacı geçmiş hakkında yalnızca anlatılara dayanmak yerine tarihî kaynakların araştırılması ve bilimsel çalışmaların geliştirilmesiydi.
TTK Devlet Kurumu mudur?
Evet.
Türk Tarih Kurumu bir kamu kurumudur.
Günümüzde Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde faaliyet gösterir.
Bu yapı içerisinde Türk Tarih Kurumu’nun yanı sıra Türk Dil Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi de bulunur.
TTK’nin görev ve çalışma alanları ilgili mevzuatla belirlenmiştir. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
TTK Hangi Bakanlıkla İlgilidir?
Türk Tarih Kurumu, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde yer alır.
2018 tarihli düzenlemeyle Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kültür ve Turizm Bakanlığı ile ilgili olarak yapılandırılmıştır.
Bu nedenle TTK doğrudan bir bakanlık değildir.
Kurum, bağlı bulunduğu yüksek kurum üzerinden kamu teşkilatı içerisinde faaliyet gösterir. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
TTK’nin Temel Amacı Nedir?
TTK’nin temel çalışma alanı tarih araştırmalarının bilimsel yöntemlerle yürütülmesine katkı sağlamaktır.
Bunu birkaç başlık altında düşünebiliriz:
- Türk tarihini araştırmak
- Türkiye tarihini farklı yönleriyle incelemek
- Tarihî kaynakları ortaya çıkarmak
- Belgeleri incelemek
- Bilimsel araştırmaları desteklemek
- Tarih alanındaki araştırmaları takip etmek
- Bilimsel eserler yayımlamak
- Tarih araştırmacılarını desteklemek
- Arşiv ve veri kaynakları oluşturmak
- Tarih bilincinin gelişmesine katkı sağlamak
Kurumun yasal görevleri bunlardan daha geniş kapsamlıdır. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
TTK Ne İş Yapar?
Türk Tarih Kurumu’nun yaptığı çalışmaları birkaç farklı örnek üzerinden anlayabiliriz.
Bir tarihçi Osmanlı dönemine ait bir belge üzerinde araştırma yapmak istediğinde tarihî kaynaklara ihtiyaç duyar.
Bir araştırmacı eski bir kitabın içeriğini incelemek istediğinde kütüphanelerden yararlanabilir.
Bir bilim insanı belirli bir tarihî olay hakkında çalışma hazırladığında daha önce yapılmış araştırmaları ve arşiv belgelerini inceleyebilir.
TTK; tarih alanındaki bu tür araştırmaların gelişmesine katkı sağlayan çalışmalar yürütür.
Kurum ayrıca araştırmaların sonuçlarını kitap, dergi ve diğer bilimsel yayınlarla okuyuculara ulaştırabilir. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
TTK Tarih Araştırması Yapar mı?
Evet.
Tarih araştırması TTK’nin en önemli çalışma alanlarından biridir.
Araştırmalar farklı dönem ve konuları kapsayabilir.
Örneğin:
- İlk Çağ tarihi
- Orta Çağ
- Türk devletleri tarihi
- Osmanlı tarihi
- Türkiye Cumhuriyeti tarihi
- Türk dünyası tarihi
- Kültür tarihi
- Ekonomi tarihi
- Askerî tarih
- Sosyal tarih
- Diplomasi tarihi
gibi çok farklı alanlarda araştırmalar yapılabilir.
Bir tarih araştırmasının güvenilir olabilmesi için kaynakların doğru değerlendirilmesi önemlidir.
Bu nedenle tarih araştırmalarında belgeler, arşivler, kitaplar, yazıtlar, haritalar ve diğer tarihî kaynaklar kullanılabilir.
TTK Tarihî Belgeleri İnceler mi?
Evet.
Tarihî belgeler geçmiş hakkında bilgi edinmemizi sağlayan önemli kaynaklardır.
Bir devletin yazışmaları, eski bir anlaşma, nüfus kayıtları, haritalar, günlükler veya başka belgeler geçmişte yaşanan olayların anlaşılmasına yardımcı olabilir.
TTK’nin görevleri arasında Türk tarihi ve Türkiye tarihine ilişkin kaynak eserleri tespit etmek, incelemek ve yayıma hazırlamak da bulunmaktadır. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
Bu çalışmalar sayesinde geçmiş dönemlere ait bilgi ve belgelerin araştırmacılar tarafından kullanılmasına katkı sağlanır.
TTK Arşivinde Neler Bulunur?
Tarih araştırmalarında arşivlerin çok önemli bir yeri vardır.
TTK’nin kütüphane ve arşiv kaynaklarında tarih araştırmaları açısından değer taşıyan çeşitli eser ve belgeler bulunabilir.
Eski kitaplar, süreli yayınlar, belgeler, haritalar ve farklı tarihî materyaller araştırmacıların çalışmalarında kullanılabilir.
Kurum ayrıca görev alanıyla ilgili arşiv ve dokümantasyon merkezleri ile bilgi kaynaklarının oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütmektedir. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
TTK Kitap Yayımlar mı?
Evet.
Türk Tarih Kurumu tarih alanında çok sayıda kitap ve bilimsel yayın yayımlar.
Bu yayınlarda farklı dönemler, tarihî olaylar, kişiler, devletler ve bilimsel araştırmalar ele alınabilir.
Kurumun kütüphanesinde geçmiş dönemlerde hazırlanmış çok sayıda tarih eseri de bulunmaktadır.
Bu nedenle TTK yalnızca araştırma yapan bir kurum değil, aynı zamanda tarih alanındaki bilimsel bilgi birikiminin yayımlanmasına katkı sağlayan bir kurumdur.
TTK Dergi Yayımlar mı?
Evet.
Tarih araştırmalarının paylaşılması için bilimsel süreli yayınlar da önemlidir.
TTK’nin tarih alanında yayımladığı bilimsel dergiler ve süreli yayınlar araştırmacıların çalışmalarını takip etmek isteyen kişiler için kaynak oluşturur.
Bu yayınlarda akademik araştırmalar, incelemeler ve tarihî kaynaklara dayalı çalışmalar yer alabilir.
TTK Kütüphanesi Nedir?
Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi, tarih araştırmaları açısından önemli koleksiyonlara sahip araştırma kütüphanelerinden biridir.
Kütüphanede tarih, arkeoloji, Türkoloji ve ilgili sosyal bilim alanlarında çok sayıda eser bulunabilir.
Kütüphane kaynaklarının bir bölümü dijital ortamda da araştırmacıların kullanımına sunulmaktadır.
Bu durum tarih araştırmalarına erişimi kolaylaştırabilir.
TTK Arkeolojiyle İlgilenir mi?
Tarih ve arkeoloji birbirinden farklı bilim alanlarıdır ancak geçmişi anlamada birbirlerini tamamlayabilirler.
Arkeoloji, geçmiş toplumların bıraktığı maddi kalıntıları inceleyerek bilgi üretir.
Tarih ise yazılı belgeler başta olmak üzere farklı kaynaklardan yararlanır.
Bu nedenle arkeolojik buluntular da tarih araştırmalarında önemli bilgiler sağlayabilir.
TTK’nin tarih araştırmaları içerisinde eski dönemler ve medeniyetler üzerine yapılan çalışmalarla bağlantılı olarak arkeoloji alanındaki araştırmalarla da karşılaşılabilir.
TTK Osmanlı Tarihini Araştırır mı?
Evet.
Osmanlı tarihi, Türkiye tarihinin önemli araştırma alanlarından biridir.
Osmanlı dönemine ait arşiv belgeleri, kronikler, kitaplar, haritalar, devlet kayıtları ve başka kaynaklar tarih araştırmalarında kullanılabilir.
TTK’nin yayınları ve araştırmaları içerisinde Osmanlı tarihinin farklı dönemleri ve konuları üzerine çalışmalar bulunabilir.
TTK Cumhuriyet Tarihini Araştırır mı?
Evet.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonraki dönem de TTK’nin çalışma alanları içerisindedir.
Millî Mücadele, Cumhuriyet’in kuruluş süreci, siyasi ve sosyal gelişmeler, ekonomi, dış politika, eğitim, kültür ve toplum hayatı gibi birçok konu tarih araştırmalarına konu olabilir.
Cumhuriyet tarihinin araştırılmasında döneme ait resmî belgeler, gazeteler, hatıralar, arşiv kayıtları ve diğer kaynaklar kullanılabilir.
TTK Türklerin Tarihini mi Araştırır?
TTK’nin görev alanı Türk tarihi ve Türkiye tarihiyle ilgili araştırmaları kapsar.
Ancak tarih araştırmaları birbirinden tamamen kopuk değildir.
Türklerin geçmişini anlamak için farklı toplumlarla kurulan ilişkileri, devletler arasındaki bağlantıları, göçleri, savaşları, ticareti ve kültürel etkileşimleri de incelemek gerekebilir.
Bu nedenle tarih araştırmaları çoğu zaman farklı coğrafyaları ve toplumları birlikte ele alır.
TTK Tarih Kitaplarını Onaylar mı?
TTK’nin temel görevi piyasadaki bütün tarih kitaplarını tek tek onaylamak değildir.
Kurum bilimsel araştırmalar yapar ve kendi yayınlarını hazırlar veya yayımlar.
Bir tarih kitabının güvenilirliğini değerlendirirken yazarın kullandığı kaynaklara, bilimsel yöntemine, eserin yayınevi ve yayın sürecine ve farklı tarih araştırmalarıyla ilişkisine bakmak gerekir.
TTK Burs Verir mi?
TTK’nin tarih alanında araştırma yapan öğrencilere ve araştırmacılara yönelik destek mekanizmaları bulunmaktadır.
Kurumun mevzuatında burslarla ilgili düzenlemeler de yer almaktadır. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
Ancak bursların şartları, başvuru dönemleri ve destek kapsamları zaman içerisinde değişebilir.
Bu nedenle güncel bir burs başvurusu yapılacaksa ilgili yılın TTK duyurusu ve güncel başvuru şartları incelenmelidir.
TTK Proje Desteği Verir mi?
Evet.
TTK’nin bilimsel araştırma ve çeviri projelerine yönelik destek mekanizmaları bulunmaktadır.
2026 yılında kurumun Mart ve Eylül dönemlerinde bilimsel araştırma ve çeviri projeleri için başvuru aldığı duyurulmuştur. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
Bu tür desteklerin amacı tarih, kültür ve ilgili sosyal bilimler alanlarında bilimsel çalışmaların yapılmasına katkı sağlamaktır.
TTK Bilimsel Toplantılar Düzenler mi?
Evet.
Tarih alanındaki bilimsel çalışmaların paylaşılması için kongreler, sempozyumlar, konferanslar ve başka akademik etkinlikler düzenlenebilir.
Bu toplantılarda tarihçilerin ve araştırmacıların farklı konulardaki çalışmaları paylaşılır.
Bilimsel toplantılar sayesinde araştırmacılar birbirlerinin çalışmalarından haberdar olabilir ve yeni araştırma konuları ortaya çıkabilir.
TTK ile TDK Aynı Kurum mudur?
Hayır.
TTK ve Türk Dil Kurumu (TDK) farklı kurumlardır.
Ancak ikisi de Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde bulunur.
TDK’nin temel çalışma alanı Türk diliyken TTK’nin temel çalışma alanı Türk tarihi ve Türkiye tarihidir.
Bu nedenle isimleri ve bağlı oldukları üst kurum benzer olsa da görevleri farklıdır.
TTK ile Üniversiteler Aynı mı?
Hayır.
TTK bir üniversite değildir.
Üniversiteler eğitim, öğretim ve akademik araştırma faaliyetlerini yürütür.
TTK ise tarih alanında araştırmalar yapan, araştırmaları destekleyen ve bilimsel yayınlar hazırlayan bir kamu kurumudur.
Üniversitelerdeki tarih bölümleri ile TTK arasında araştırma ve akademik çalışmalar açısından çeşitli ilişkiler bulunabilir.
TTK ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Aynı mı?
Hayır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı bir bakanlıktır.
TTK ise Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde yer alan bir kurumdur.
Yüksek Kurum, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile ilgili olarak faaliyet gösterir. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
Dolayısıyla bu iki yapının görevleri ve kurumsal statüleri aynı değildir.
TTK’de Kimler Çalışır?
TTK’nin çalışma alanlarının geniş olması nedeniyle farklı uzmanlık alanlarından kişiler kurum bünyesinde görev yapabilir.
Bunlar arasında:
- Tarihçiler
- Araştırmacılar
- Akademisyenler
- Arşiv uzmanları
- Kütüphaneciler
- Editörler
- Yayın uzmanları
- Bilgi işlem personeli
- İdari personel
gibi farklı görevlerde çalışan kişiler bulunabilir.
Çalışanların görevleri uzmanlık alanlarına ve kurum içindeki birimlerine göre değişir.
TTK Başkanı Kimdir?
Güncel TTK duyurusuna göre Prof. Dr. Haluk Selvi, Ağustos 2026’da Türk Tarih Kurumu Başkanlığı görevine başlamıştır. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
Kurum başkanlığı gibi görevler zaman içinde değişebileceği için güncel bilgi gerektiğinde TTK’nin resmî duyurularının kontrol edilmesi gerekir.
TTK Neden Önemlidir?
Geçmişi anlamak için yalnızca geçmişten kalan hikâyeleri bilmek yeterli değildir.
Tarih araştırmaları, olayların hangi kaynaklara dayanarak anlatıldığını ve geçmişte neler yaşandığını anlamaya çalışır.
Bu süreçte belgeler, kitaplar, arşivler, yazıtlar, haritalar ve diğer tarihî kaynaklar büyük önem taşır.
TTK’nin çalışmaları da tarih alanındaki kaynakların araştırılması, bilimsel çalışmaların yapılması ve elde edilen bilgilerin yayımlanması açısından önem taşır.
Böylece geçmişle ilgili bilgi birikiminin korunmasına ve yeni araştırmaların yapılmasına katkı sağlanabilir.
TTK’nin Görevleri Nelerdir?
TTK’nin görevlerini genel olarak şu şekilde sıralayabiliriz:
- Türk tarihi ve Türkiye tarihi üzerine araştırmalar yapmak
- Tarihî kaynakları tespit etmek
- Kaynakları incelemek
- Tarihî eserleri araştırmacıların kullanımına sunmaya yönelik çalışmalar yapmak
- Bilimsel araştırmalar gerçekleştirmek
- Araştırmaları desteklemek
- Tarih alanındaki yurt içi ve yurt dışı çalışmaları takip etmek
- Arşiv ve dokümantasyon kaynakları oluşturmak
- Tarih araştırmalarının sonuçlarını yayımlamak
- Bilimsel kitap ve dergiler hazırlamak
- Tarih alanında bilimsel toplantılar düzenlemek
- Araştırmacılara yönelik çeşitli destekler sağlamak
- Tarihî bilgi birikiminin korunmasına katkıda bulunmak
Kurumun yasal görevleri daha ayrıntılı biçimde ilgili mevzuatta düzenlenmiştir. (Türkiye Tütün Kooperatifleri)
Türk Tarih Kurumu Hakkında Sık Sorulan Sorular
TTK nedir?
TTK, Türk Tarih Kurumu’nun kısa adıdır. Türk tarihi ve Türkiye tarihi başta olmak üzere tarih alanında bilimsel araştırmalar yapan ve destekleyen bir kamu kurumudur.
TTK’nin açılımı nedir?
TTK’nin açılımı Türk Tarih Kurumudur.
TTK ne zaman kuruldu?
TTK’nin kuruluş süreci 1930 yılında başladı. Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti 1931 yılında kuruldu ve 1935 yılında Türk Tarih Kurumu adını aldı.
TTK’yi kim kurdu?
TTK’nin kuruluş sürecinde Mustafa Kemal Atatürk’ün yönlendirmesi önemli rol oynamıştır.
TTK devlet kurumu mudur?
Evet. Türk Tarih Kurumu bir kamu kurumudur.
TTK hangi kuruma bağlıdır?
TTK, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde yer alır.
TTK hangi bakanlıkla ilgilidir?
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile ilgili olarak faaliyet göstermektedir.
TTK ne iş yapar?
Tarih araştırmaları yapar, tarihî kaynakları inceler, bilimsel yayınlar hazırlar, araştırmaları destekler ve tarih alanındaki bilimsel çalışmaların gelişmesine katkı sağlar.
TTK tarihî belgeleri inceler mi?
Evet. Tarihî kaynakların tespit edilmesi, incelenmesi ve araştırmacılara kazandırılması kurumun görevleri arasındadır.
TTK kitap yayımlar mı?
Evet. Tarih alanında bilimsel kitaplar ve süreli yayınlar yayımlar.
TTK burs verir mi?
Kurumun mevzuatında burslarla ilgili düzenlemeler bulunmaktadır. Güncel başvuru şartları ve dönemleri ayrıca kontrol edilmelidir.
TTK proje desteği verir mi?
Evet. Bilimsel araştırma ve çeviri projelerine yönelik destek programları bulunmaktadır.
TTK ile TDK aynı mı?
Hayır. TTK tarih, TDK ise Türk dili alanında faaliyet gösterir. İkisi de Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesindedir.
TTK ile üniversiteler aynı mı?
Hayır. TTK bir üniversite değildir. Tarih araştırmaları ve bilimsel yayınlar alanında faaliyet gösteren bir kamu kurumudur.
TTK Başkanı kimdir?
2026 yılındaki güncel TTK duyurusuna göre Prof. Dr. Haluk Selvi TTK Başkanı olarak göreve başlamıştır. Görevler değişebileceği için güncel bilgi resmî duyurulardan kontrol edilmelidir.
Kısaca Türk Tarih Kurumu
Türk Tarih Kurumu, Türkiye’de tarih alanında bilimsel araştırmaların yapılmasına ve tarihî kaynakların incelenmesine katkı sağlayan önemli kamu kurumlarından biridir.
Kuruluş süreci 1930 yılında başlayan kurum, 1931’de Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti olarak kurumsallaşmış ve 1935 yılında Türk Tarih Kurumu adını almıştır.
Günümüzde Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde faaliyet göstermektedir.
TTK’nin çalışmaları yalnızca kitap yazmakla sınırlı değildir.
Tarihî belgelerin araştırılması, arşiv ve kütüphane çalışmalarının yürütülmesi, bilimsel araştırmaların desteklenmesi, projelere katkı sağlanması, bilimsel yayınların hazırlanması ve tarih alanındaki çalışmaların takip edilmesi kurumun faaliyetleri arasında yer alır.
Geçmişi anlamak için sağlam kaynaklara ihtiyaç vardır.
Türk Tarih Kurumu’nun temel çalışma alanı da tarihî bilgi ve kaynakların bilimsel araştırmalar yoluyla incelenmesine ve bu alandaki bilgi birikiminin geliştirilmesine katkı sağlamaktır.