Üniversite denildiğinde akla fakülteler, bölümler, öğrenciler, akademisyenler ve sınavlar gelir. Ancak Türkiye’deki üniversite sisteminin nasıl düzenlendiğini anlamak için sık karşılaşılan başka bir kurum daha vardır: YÖK.
Peki YÖK nedir?
YÖK’ün açılımı nedir?
YÖK ne iş yapar?
Üniversiteler YÖK’e bağlı mıdır?
YÖK üniversiteleri yönetir mi?
YÖK ne zaman kuruldu?
Bu yazıda Yükseköğretim Kurulu’nun ne olduğunu, üniversite sistemi içerisindeki yerini ve temel görevlerini anlaşılır şekilde ele alacağız.
YÖK Nedir?
YÖK, Yükseköğretim Kurulu ifadesinin kısaltmasıdır.
Türkiye’deki yükseköğretim sisteminin düzenlenmesinde önemli görevleri bulunan anayasal bir kuruldur.
YÖK; üniversiteler, yükseköğretim kurumları, akademik eğitim, araştırma ve yükseköğretim politikalarıyla ilgili çeşitli görevler yürütür.
YÖK’ün görevleri Anayasa ve yükseköğretim mevzuatı çerçevesinde belirlenmiştir.
YÖK’ü kısaca, Türkiye’deki yükseköğretim sisteminin planlanması, koordinasyonu ve çeşitli kalite süreçlerinin yürütülmesinde görev alan üst düzey kuruluş olarak düşünebiliriz.
YÖK’ün Açılımı Nedir?
YÖK’ün açılımı:
Yükseköğretim Kurulu
şeklindedir.
Günlük konuşmalarda ve haberlerde kurumun adı genellikle kısaca “YÖK” olarak kullanılır.
YÖK Ne Zaman Kuruldu?
Yükseköğretim Kurulu, 6 Kasım 1981 tarihinde yürürlüğe giren 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile oluşturuldu.
Bu düzenlemeyle Türkiye’deki yükseköğretim sisteminde kapsamlı bir yeniden yapılanma gerçekleştirildi.
YÖK’ün kuruluşuyla birlikte üniversiteler ve diğer yükseköğretim kurumları daha bütünleşik bir yükseköğretim sistemi içerisinde ele alınmaya başlandı. (Yok)
YÖK’ün anayasal konumu ise Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın yükseköğretimle ilgili hükümleriyle birlikte değerlendirilir.
YÖK Neden Kuruldu?
YÖK’ün ortaya çıkmasının temelinde Türkiye’deki yükseköğretim sisteminin daha bütünlüklü bir yapıda düzenlenmesi düşüncesi bulunuyordu.
1981 yılında yürürlüğe giren 2547 sayılı Kanun ile yükseköğretim alanında yeni bir sistem oluşturuldu.
Bu sistem içerisinde üniversitelerin eğitim ve öğretim faaliyetleri, akademik yapılanmaları, araştırmaları ve yönetim süreçleri belirli bir yasal çerçeveye bağlandı.
YÖK de bu sistem içerisinde önemli görevler üstlendi.
YÖK Üniversite midir?
Hayır.
YÖK ile üniversite aynı şey değildir.
Üniversiteler öğrencilere yükseköğretim eğitimi veren ve bilimsel araştırmalar gerçekleştiren kurumlardır.
YÖK ise yükseköğretim sisteminin genel yapısında görevleri bulunan bir üst kuruldur.
Örneğin bir öğrenci üniversitede mühendislik, tıp, hukuk veya öğretmenlik eğitimi alabilir.
YÖK ise bu üniversitelerin içinde eğitim alan bir öğrenci kurumu değildir.
YÖK Üniversiteleri Yönetir mi?
“YÖK bütün üniversitelerin günlük işlerini doğrudan yönetir” demek doğru olmaz.
Her üniversitenin kendi rektörlüğü, senatosu, yönetim kurulları, fakülteleri ve diğer akademik ve idari birimleri vardır.
Üniversiteler kendi akademik ve idari yapılarına sahip olarak faaliyet gösterir.
Bununla birlikte üniversitelerin yükseköğretim sistemi içerisindeki faaliyetleri YÖK’ün anayasal ve yasal görevleriyle belirlenen çerçeve içinde yürütülür.
Bu nedenle YÖK ile üniversite arasında doğrudan “aynı kurum” ilişkisi kurmak doğru değildir.
YÖK’ün Görevleri Nelerdir?
YÖK’ün görev alanı oldukça geniştir.
Genel olarak yükseköğretim sisteminin planlanması, üniversiteler arasında koordinasyon sağlanması, yükseköğretim politikalarıyla ilgili çalışmalar yapılması ve kalite süreçlerinin geliştirilmesi gibi alanlarda görevler yürütür.
2547 sayılı Kanun’da YÖK’e verilen çok sayıda görev ve yetki bulunmaktadır. (Yok)
Bunlardan bazılarını şöyle düşünebiliriz:
- Yükseköğretim sistemini planlamak
- Üniversiteler arasında koordinasyon sağlamak
- Yükseköğretimle ilgili çeşitli karar ve düzenlemelerde görev almak
- Üniversitelerin bazı akademik yapılanmalarına ilişkin süreçleri yürütmek
- Yükseköğretimde kalite çalışmalarını desteklemek
- Yükseköğretim kurumlarıyla ilgili çeşitli denetim ve değerlendirme süreçlerini yürütmek
- Yükseköğretim politikaları konusunda çalışmalar yapmak
YÖK’ün kanunda belirtilen görevleri bunlarla sınırlı değildir.
YÖK Üniversite Bölümlerini Belirler mi?
Üniversitelerde hangi akademik birimlerin ve programların bulunacağı konusunda YÖK’ün önemli görevleri vardır.
Ancak bir üniversitenin istediği her bölümü hiçbir süreç olmadan kendi başına açtığını düşünmek doğru değildir.
Yeni programların oluşturulması ve yükseköğretim sistemine dahil edilmesi belirli akademik ve idari süreçlerden geçer.
Bu nedenle üniversite bölümleriyle ilgili kararlar yalnızca üniversitenin kendi isteğiyle oluşmaz.
YÖK Üniversite Kontenjanlarını Belirler mi?
Üniversitelerin öğrenci kontenjanları yükseköğretim sisteminde planlama gerektiren önemli konulardan biridir.
Kontenjanlar belirlenirken üniversitelerin eğitim kapasitesi, akademik kadroları, fiziki imkânları ve yükseköğretim sisteminin ihtiyaçları gibi farklı unsurlar dikkate alınabilir.
YÖK bu süreçte önemli bir role sahiptir.
Öğrencilerin tercih döneminde gördüğü kontenjan bilgileri ise ilgili yılın tercih ve yerleştirme kılavuzlarında yayımlanır.
YÖK ve ÖSYM Aynı Kurum mudur?
Hayır.
YÖK ile ÖSYM farklı kurumlardır.
YÖK, yükseköğretim sisteminin planlanması ve koordinasyonu gibi alanlarda görev yapan kurumdur.
ÖSYM ise sınavların ve merkezi yerleştirme işlemlerinin yürütülmesinde görev alan kurumdur.
Örneğin üniversite sınavı denildiğinde ÖSYM’nin gerçekleştirdiği sınav süreçleri akla gelir.
Yükseköğretim sisteminin genel yapısı ve üniversitelerle ilgili birçok konu ise YÖK’ün görev alanıyla ilişkilidir.
YÖK ve Üniversite Arasındaki Fark Nedir?
Bu iki kavramı basit bir örnekle ayırabiliriz.
Bir üniversitede öğrenci tıp, hukuk, mühendislik veya eğitim gibi bir alanda eğitim alır.
Üniversitenin rektörlüğü ve akademik birimleri öğrencinin eğitim sürecini yürütür.
YÖK ise üniversitelerin içinde bulunduğu Türkiye yükseköğretim sisteminin genel yapısında görev alan üst kuruluşlardan biridir.
Kısacası:
Üniversite = Eğitim ve araştırma yapan yükseköğretim kurumu
YÖK = Yükseköğretim sisteminde planlama, koordinasyon ve çeşitli düzenleme ve kalite görevleri bulunan kurul
YÖK’ün Başkanı Kimdir?
YÖK’ün başında Yükseköğretim Kurulu Başkanı bulunur.
Başkan, YÖK’ün çalışmalarının yürütülmesinde ve kurulun görevlerinin yerine getirilmesinde önemli sorumluluk üstlenir.
Başkanın görev ve yetkileri yükseköğretim mevzuatı içerisinde belirlenmiştir.
YÖK başkanlığı gibi güncel görevlerde bulunan kişiler zaman içerisinde değişebileceği için bu tür bilgilerin güncel kaynaklardan kontrol edilmesi gerekir.
YÖK’ün Merkezi Nerededir?
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ankara’da bulunmaktadır.
YÖK’ün merkezi Ankara’daki yükseköğretim yönetim yapısının önemli kurumlarından biridir.
YÖK Üniversiteleri Denetler mi?
Yükseköğretim sisteminde denetim ve gözetimle ilgili çeşitli mekanizmalar bulunmaktadır.
2547 sayılı Kanun kapsamında Yükseköğretim Denetleme Kurulu da yükseköğretim kurumlarının belirli faaliyetlerinin denetlenmesinde görev yapmaktadır. (Yok)
Bu denetim, üniversitelerin bütün günlük faaliyetlerinin YÖK tarafından tek tek yönetildiği anlamına gelmez.
Amaç, yükseköğretim kurumlarının ilgili mevzuat ve belirlenen esaslar çerçevesinde faaliyet göstermesine yönelik gözetim ve denetim mekanizmalarının işletilmesidir.
YÖK’ün Kaliteyle İlgili Görevi Var mı?
Evet.
Yükseköğretimde kalite, günümüzde YÖK’ün çalışma alanlarından biridir.
Kalite kavramı yalnızca öğrencilerin sınavlardan yüksek not alması anlamına gelmez.
Eğitim programlarının niteliği, akademik kadrolar, araştırma faaliyetleri, üniversitelerin eğitim altyapısı ve öğrencilerin eğitim deneyimi gibi birçok unsur kalite anlayışı içerisinde değerlendirilebilir.
YÖK de yükseköğretimde kalite güvencesi mekanizmalarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütmektedir. (Yok)
YÖK Üniversite Tercihlerini Yapar mı?
Hayır.
Öğrencinin hangi üniversiteyi veya bölümü tercih edeceğine YÖK karar vermez.
Öğrenciler, ilgili yılın tercih kılavuzunda yer alan bilgiler doğrultusunda kendi tercihlerini yapar.
Yerleştirme işlemleri ise merkezi sistem içerisinde ÖSYM tarafından yürütülür.
Bu nedenle:
YÖK = yükseköğretim sistemi
ÖSYM = sınav ve merkezi yerleştirme süreçleri
Öğrenci = kendi tercihlerini yapan kişi
şeklinde temel bir ayrım yapılabilir.
YÖK Atlas Nedir?
Üniversite araştıran öğrencilerin sık karşılaştığı araçlardan biri YÖK Atlas sistemidir.
YÖK Atlas üzerinden üniversiteler ve bölümler hakkında çeşitli bilgiler incelenebilir.
Öğrenciler bölüm araştırırken kontenjan, puan, başarı sırası ve geçmiş yıllara ilişkin çeşitli verileri incelemek için bu tür kaynaklardan yararlanabilir.
Ancak tercih döneminde mutlaka ilgili yılın güncel verileri kontrol edilmelidir.
Çünkü kontenjanlar, başarı sıralamaları ve program bilgileri yıllara göre değişebilir.
YÖK Öğrenciler İçin Neden Önemlidir?
YÖK’ün kararları ve çalışmaları öğrencilerin üniversite hayatını doğrudan veya dolaylı şekilde etkileyebilir.
Üniversite programlarının yapısı, kontenjanlar, yükseköğretim politikaları, akademik kalite ve çeşitli düzenlemeler öğrencilerin eğitim süreçleriyle bağlantılıdır.
Bu nedenle üniversiteye hazırlanan öğrenciler için YÖK’ün ne olduğunu bilmek yararlı olabilir.
YÖK Sadece Öğrencilerle mi İlgilenir?
Hayır.
YÖK’ün görev alanı öğrencilerden çok daha geniştir.
Üniversiteler, akademisyenler, yükseköğretim programları, araştırma faaliyetleri, kalite süreçleri ve yükseköğretim sisteminin genel planlaması YÖK’ün çalışma alanları arasında yer alabilir.
Bu nedenle YÖK’ü yalnızca üniversite sınavıyla ilişkilendirmek eksik olur.
YÖK ile MEB Arasındaki Fark Nedir?
YÖK ve Millî Eğitim Bakanlığı farklı alanlarda görev yapan kurumlardır.
Millî Eğitim Bakanlığı, okul öncesinden ortaöğretime kadar eğitim sisteminin önemli bir bölümünden sorumludur.
YÖK ise yükseköğretim sistemiyle ilgilidir.
Basit şekilde:
MEB → okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim sistemi
YÖK → yükseköğretim sistemi
şeklinde genel bir ayrım yapılabilir.
Ancak eğitim sisteminin bütününü anlamak için bu iki kurumun görev alanlarının mevzuattaki ayrıntılarına bakmak gerekir.
YÖK Hakkında Sık Sorulan Sorular
YÖK’ün açılımı nedir?
YÖK’ün açılımı Yükseköğretim Kurulu’dur.
YÖK ne zaman kuruldu?
YÖK, 6 Kasım 1981 tarihinde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile oluşturuldu. (Yok)
YÖK ne iş yapar?
Yükseköğretim sisteminin planlanması, üniversiteler arasında koordinasyon, çeşitli düzenleme ve kalite süreçleri gibi alanlarda görev yapar.
YÖK bir üniversite midir?
Hayır. YÖK, üniversitelerden farklı olarak yükseköğretim sisteminde görevleri bulunan bir üst kuruldur.
YÖK ve ÖSYM aynı mı?
Hayır. YÖK ve ÖSYM farklı kurumlardır ve farklı görevler yürütür.
YÖK üniversite sınavını yapar mı?
Merkezi sınavların uygulanması ÖSYM’nin görev alanındadır.
YÖK üniversite tercihi yapar mı?
Hayır. Üniversite tercihini öğrenci yapar. Merkezi yerleştirme işlemleri ÖSYM tarafından yürütülür.
YÖK üniversiteleri denetler mi?
Yükseköğretim sisteminde YÖK’ün gözetim ve denetimle ilgili görevleri bulunur. Bu kapsamda Yükseköğretim Denetleme Kurulu da görev yapar. (Yok)
YÖK Atlas nedir?
YÖK tarafından sunulan, üniversite ve programlarla ilgili çeşitli bilgilerin incelenebildiği bir bilgi platformudur.
YÖK’ün merkezi nerededir?
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ankara’dadır.
YÖK sadece üniversitelerle mi ilgilenir?
YÖK’ün görev alanı üniversitelerin yanında yükseköğretim programları, akademik çalışmalar, kalite, planlama ve çeşitli yükseköğretim süreçlerini de kapsar.
Kısaca YÖK Nedir?
YÖK, yani Yükseköğretim Kurulu, Türkiye’deki yükseköğretim sisteminin düzenlenmesinde önemli görevleri bulunan üst kuruldur.
1981 yılında 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile oluşturulan YÖK; yükseköğretim alanında planlama, koordinasyon, çeşitli düzenleme, gözetim ve kalite güvencesi süreçlerinde görev yapar.
YÖK bir üniversite değildir ve öğrencilerin günlük derslerini yöneten bir okul gibi çalışmaz.
Üniversiteler kendi akademik ve idari yapıları içerisinde faaliyet gösterirken YÖK, Türkiye’deki yükseköğretim sisteminin genel çerçevesinde görevlerini yerine getirir.
Bu nedenle üniversiteye hazırlanan veya yükseköğretim sistemi hakkında bilgi edinmek isteyen herkes için YÖK’ün ne olduğunu bilmek, sistemin nasıl çalıştığını anlamanın önemli parçalarından biridir.