3. Sınıf Matematik: Basamak Değeri ve Sayıların Çözümlenmesi

Basamak Nedir?

Doğal sayıları oluşturan rakamların sayı içerisindeki bulunduğu yerlere basamak denir.

3. sınıfta özellikle üç basamağı öğreniyoruz:

• Birler basamağı
• Onlar basamağı
• Yüzler basamağı

Örneğin 384 sayısını inceleyelim:

Yüzler Basamağı	Onlar Basamağı	Birler Basamağı
3	8	4

Bu sayıda:

• 3 yüzler basamağındadır.
• 8 onlar basamağındadır.
• 4 birler basamağındadır.

Basamak Değeri Nedir?

Bir rakamın bulunduğu basamağa göre aldığı değere basamak değeri denir.

Örneğin 526 sayısında:

• 5 yüzler basamağındadır → 500
• 2 onlar basamağındadır → 20
• 6 birler basamağındadır → 6

Yani:

526 = 500 + 20 + 6

Burada 5’in basamak değeri 500, 2’nin basamak değeri 20, 6’nın basamak değeri 6’dır.

Unutma!

Bir rakamın kendisi ile basamak değeri aynı şey değildir.

Örneğin:

472

Sayısındaki 7’nin rakam değeri 7, basamak değeri ise 70’tir.

Rakam Değeri Nedir?

Bir rakamın kendi ifade ettiği değere rakam değeri denir.

Örneğin 638 sayısında:

• 6’nın rakam değeri → 6
• 3’ün rakam değeri → 3
• 8’in rakam değeri → 8

Ancak basamak değerleri:

• 6 → 600
• 3 → 30
• 8 → 8

şeklindedir.

Örnek

745 sayısında 4’ün:

Rakam değeri = 4

Basamak değeri = 40

Sayıların Çözümlenmesi

Bir doğal sayıyı basamak değerlerine ayırarak yazmaya sayının çözümlenmesi denir.

Örneğin:

362

sayısını inceleyelim.

• 3 yüzlük → 300
• 6 onluk → 60
• 2 birlik → 2

Bu nedenle:

362 = 300 + 60 + 2

Bir başka örnek:

508 = 500 + 0 + 8

veya daha kısa şekilde:

508 = 500 + 8

Burada onlar basamağında 0 olduğu için onlar basamağından değer gelmez.

Sayıyı Çözümlemeden Oluşturma

Bazen de verilen çözümlenmiş ifadeden sayıyı bulmamız gerekir.

Örneğin:

400 + 30 + 7

Yüzler basamağı → 4
Onlar basamağı → 3
Birler basamağı → 7

Bu nedenle sayı:

437

olur.

Başka bir örnek:

600 + 20 + 5 = 625

Yüzlük, Onluk ve Birlik

Doğal sayıları oluştururken yüzlük, onluk ve birliklerden yararlanabiliriz.

1 yüzlük = 100

1 onluk = 10

1 birlik = 1

Örneğin:

245

sayısında:

• 2 yüzlük
• 4 onluk
• 5 birlik

vardır.

Yani:

245 = 200 + 40 + 5

Sıfır Bulunan Basamaklar

Bazı sayılarda bir basamakta 0 bulunabilir.

Örneğin:

304

Bu sayıda:

• 3 yüzlük → 300
• 0 onluk → 0
• 4 birlik → 4

Bu nedenle:

304 = 300 + 4

Başka bir örnek:

570

• 5 yüzlük → 500
• 7 onluk → 70
• 0 birlik → 0

570 = 500 + 70

Etkinlik 1: Basamakları Bul

Aşağıdaki sayıların yüzler, onlar ve birler basamağındaki rakamları yazınız.

1. 245

• Yüzler: ______
• Onlar: ______
• Birler: ______

2. 631

• Yüzler: ______
• Onlar: ______
• Birler: ______

3. 708

• Yüzler: ______
• Onlar: ______
• Birler: ______

4. 490

• Yüzler: ______
• Onlar: ______
• Birler: ______

5. 856

• Yüzler: ______
• Onlar: ______
• Birler: ______

Etkinlik 2: Basamak Değerini Bul

Belirtilen rakamın basamak değerini yazınız.

1. 342 → ______
2. 561 → ______
3. 784 → ______
4. 825 → ______
5. 437 → ______
6. 912 → ______
7. 604 → ______
8. 275 → ______

Etkinlik 3: Rakam Değeri mi, Basamak Değeri mi?

Aşağıdaki tabloları doldurunuz.

Sayı	Rakam	Rakam Değeri	Basamak Değeri
352	5	___	___
741	4	___	___
628	6	___	___
493	3	___	___
805	8	___	___

Etkinlik 4: Sayıları Çözümle

Aşağıdaki sayıları yüzlük, onluk ve birliklerine ayırınız.

Örnek:

583 = 500 + 80 + 3

Şimdi sen çöz:

1. 214 = __________________
2. 367 = __________________
3. 425 = __________________
4. 709 = __________________
5. 830 = __________________
6. 951 = __________________
7. 602 = __________________
8. 780 = __________________

Etkinlik 5: Çözümlenmiş Sayıyı Bul

Verilen ifadelerin hangi doğal sayıyı oluşturduğunu bulunuz.

1. 200 + 30 + 5 = ______
2. 400 + 70 + 2 = ______
3. 600 + 10 + 8 = ______
4. 700 + 50 + 4 = ______
5. 300 + 6 = ______
6. 800 + 20 = ______
7. 900 + 7 = ______
8. 500 + 40 = ______

Etkinlik 6: Eksik Basamağı Tamamla

Aşağıdaki sayılarda eksik rakamları bulunuz.

1. 3__5 = 300 + 40 + 5
2. __27 = 500 + 20 + 7
3. 6__8 = 600 + 30 + 8
4. 4__2 = 400 + 0 + 2
5. __54 = 700 + 50 + 4
6. 8__0 = 800 + 60 + 0

Etkinlik 7: Doğru mu, Yanlış mı?

Doğru ifadelerin başına D, yanlış ifadelerin başına Y yazınız.

1. (___) 425 sayısında 4’ün basamak değeri 400’dür.
2. (___) 638 sayısında 3’ün basamak değeri 3’tür.
3. (___) 507 sayısında onlar basamağında 0 vardır.
4. (___) 290 sayısında 9’un basamak değeri 90’dır.
5. (___) 361 = 300 + 60 + 1 şeklinde çözümlenir.
6. (___) 804 = 800 + 4 şeklinde çözümlenebilir.
7. (___) 175 sayısında 7’nin basamak değeri 70’tir.
8. (___) Birler basamağındaki rakamın basamak değeri rakamın kendisine eşittir.

Etkinlik 8: Sayı Dedektifi

İpuçlarını kullanarak sayıyı bulunuz.

1.

• Üç basamaklıdır.
• Yüzler basamağında 5 vardır.
• Onlar basamağında 2 vardır.
• Birler basamağında 8 vardır.

Sayı: ______

2.

• 700’den büyüktür.
• Yüzler basamağında 8 vardır.
• Onlar basamağında 4 vardır.
• Birler basamağında 1 vardır.

Sayı: ______

3.

• Yüzler basamağında 3 vardır.
• Onlar basamağında 0 vardır.
• Birler basamağında 9 vardır.

Sayı: ______

Etkinlik 9: Ben Hangi Sayıyım?

Aşağıdaki açıklamalara uygun sayıyı yazınız.

1. 4 yüzlük, 6 onluk ve 3 birlik → ______
2. 7 yüzlük, 2 onluk ve 5 birlik → ______
3. 5 yüzlük, 0 onluk ve 8 birlik → ______
4. 9 yüzlük, 3 onluk ve 0 birlik → ______
5. 2 yüzlük, 8 onluk ve 1 birlik → ______

Mini Test

1. 473 sayısında 7’nin basamak değeri kaçtır?

A) 7
B) 70
C) 700
D) 473

2. 526 sayısının çözümlenmiş hâli hangisidir?

A) 500 + 20 + 6
B) 50 + 20 + 6
C) 500 + 2 + 6
D) 500 + 26

3. 308 sayısında onlar basamağındaki rakam hangisidir?

A) 3
B) 8
C) 0
D) 30

4. 600 + 40 + 5 işleminin sonucu kaçtır?

A) 645
B) 654
C) 605
D) 640

5. 720 sayısında 2’nin basamak değeri kaçtır?

A) 2
B) 20
C) 200
D) 720

6. Aşağıdakilerden hangisi 409 sayısının doğru çözümlenmesidir?

A) 400 + 90
B) 400 + 9
C) 40 + 9
D) 400 + 90 + 9

7. 851 sayısında 8’in basamak değeri kaçtır?

A) 8
B) 80
C) 800
D) 851

8. “300 + 70 + 4” hangi sayıyı oluşturur?

A) 347
B) 374
C) 304
D) 370

9. 690 sayısında birler basamağındaki rakam hangisidir?

A) 6
B) 9
C) 0
D) 90

10. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) 325 sayısında 3’ün basamak değeri 300’dür.
B) 325 sayısında 2’nin basamak değeri 20’dir.
C) 325 sayısında 5’in basamak değeri 50’dir.
D) 325 = 300 + 20 + 5’tir.

Cevap Anahtarı

Etkinlik 1

1. 2 – 4 – 5
2. 6 – 3 – 1
3. 7 – 0 – 8
4. 4 – 9 – 0
5. 8 – 5 – 6

Etkinlik 2

1. 300
2. 60
3. 4
4. 800
5. 30
6. 2
7. 600
8. 70

Etkinlik 3

Sayı	Rakam	Rakam Değeri	Basamak Değeri
352	5	5	50
741	4	4	40
628	6	6	600
493	3	3	3
805	8	8	800

Etkinlik 4

1. 200 + 10 + 4
2. 300 + 60 + 7
3. 400 + 20 + 5
4. 700 + 9
5. 800 + 30
6. 900 + 50 + 1
7. 600 + 2
8. 700 + 80

Etkinlik 5

1. 235
2. 472
3. 618
4. 754
5. 306
6. 820
7. 907
8. 540

Etkinlik 6

1. 4
2. 5
3. 3
4. 0
5. 7
6. 6

Etkinlik 7

1. D
2. Y
3. D
4. D
5. D
6. D
7. D
8. D

Etkinlik 8

1. 528
2. 841
3. 309

Etkinlik 9

1. 463
2. 725
3. 508
4. 930
5. 281

Mini Test

1-B | 2-A | 3-C | 4-A | 5-B | 6-B | 7-C | 8-B | 9-C | 10-C

Öğrenci İçin Kısa Özet

Basamak: Rakamın sayı içindeki bulunduğu yer.

Rakam değeri: Rakamın kendi değeri.

Basamak değeri: Rakamın bulunduğu basamağa göre aldığı değer.

Sayı çözümleme: Sayıyı basamak değerlerinin toplamı şeklinde yazma.

Örneğin:

638 = 600 + 30 + 8

6’nın rakam değeri = 6

6’nın basamak değeri = 600

3’ün rakam değeri = 3

3’ün basamak değeri = 30

8’in rakam değeri = 8

8’in basamak değeri = 8

• Yazdır
• X
• WhatsApp
• Facebook

https://egitimailem.com/2026/08/21/3-sinif-matematikdogal-sayilar/