3. Sınıf Matematik Dört İşlem Problemleri

Toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerini öğrendikten sonra bu işlemleri problemlerde kullanmayı öğreniriz.

Dört işlem problemlerinde önemli olan yalnızca işlemi yapmak değil, problemi doğru anlamak ve hangi işlemi kullanacağımıza karar vermektir.

Dört İşlem Problemi Nasıl Çözülür?

Bir problemi çözerken şu sırayı takip edebiliriz:

1. Problemi dikkatlice okuyalım.

Problemi acele etmeden okuyalım ve ne anlatıldığını anlamaya çalışalım.

2. Verilenleri bulalım.

Problemde bize hangi bilgilerin verildiğini belirleyelim.

3. İstenen bilgiyi bulalım.

Problem bizden neyi bulmamızı istiyor?

4. İşleme karar verelim.

Toplama mı?

Çıkarma mı?

Çarpma mı?

Bölme mi?

5. İşlemi yapalım.

6. Cevabımızı kontrol edelim.

Sonucun probleme uygun olup olmadığına bakalım.

1. Toplama Problemleri

Birbirinden ayrı miktarları bir araya getiriyorsak toplama işlemini kullanırız.

Problem 1

Ali’nin 125 misketi vardır. Arkadaşı ona 87 misket daha vermiştir. Ali’nin toplam kaç misketi olmuştur?

Çözüm:

Misket sayısı arttığı için toplama yaparız.

125 + 87 = 212

Cevap: 212 misket

Problem 2

Bir kütüphanede 235 hikâye kitabı ve 168 şiir kitabı vardır. Kütüphanede toplam kaç kitap vardır?

235 + 168 = 403

Cevap: 403 kitap

Problem 3

Bir çiftlikte 126 tavuk, 85 ördek ve 42 kaz vardır. Çiftlikte toplam kaç hayvan vardır?

Üç sayıyı toplarız:

126 + 85 + 42 = 253

Cevap: 253 hayvan

2. Çıkarma Problemleri

Bir miktar azalıyorsa, eksiliyorsa veya bir miktarın ne kadar fazla/az olduğunu buluyorsak çıkarma işlemini kullanabiliriz.

Problem 4

Bir sepette 350 elma vardır. 125 elma satılmıştır. Sepette kaç elma kalmıştır?

Elma sayısı azaldığı için çıkarma yaparız.

350 − 125 = 225

Cevap: 225 elma

Problem 5

Ayşe’nin 275 TL’si vardır. 85 TL harcamıştır. Geriye kaç TL’si kalmıştır?

275 − 85 = 190

Cevap: 190 TL

Problem 6

Bir okulda 425 öğrenci vardır. 178 öğrenci geziye gitmiştir. Okulda kaç öğrenci kalmıştır?

425 − 178 = 247

Cevap: 247 öğrenci

3. Çarpma Problemleri

Bir miktar eşit gruplar hâlinde tekrar ediyorsa çarpma işlemini kullanabiliriz.

Problem 7

Bir kutuda 8 kalem vardır. 6 kutuda toplam kaç kalem vardır?

6 tane 8 olduğu için:

6 × 8 = 48

Cevap: 48 kalem

Problem 8

Bir bahçede 7 sıra vardır. Her sırada 9 çiçek bulunmaktadır. Bahçede toplam kaç çiçek vardır?

7 × 9 = 63

Cevap: 63 çiçek

Problem 9

Bir sınıfta 5 sıra vardır. Her sırada 4 öğrenci oturmaktadır. Sınıfta toplam kaç öğrenci vardır?

5 × 4 = 20

Cevap: 20 öğrenci

4. Bölme Problemleri

Bir miktar eşit şekilde paylaştırılıyorsa veya gruplara ayrılıyorsa bölme işlemini kullanabiliriz.

Problem 10

24 elma 6 çocuğa eşit olarak dağıtılıyor. Her çocuk kaç elma alır?

24 ÷ 6 = 4

Cevap: 4 elma

Problem 11

40 öğrenci 5’er kişilik gruplara ayrılıyor. Kaç grup oluşur?

40 ÷ 5 = 8

Cevap: 8 grup

Problem 12

36 kitap 4 rafa eşit olarak yerleştiriliyor. Her rafta kaç kitap olur?

36 ÷ 4 = 9

Cevap: 9 kitap

Dört İşlem Arasında Doğru İşlemi Seçelim

Bir problem gördüğümüzde hemen işlem yapmamalıyız.

Önce ne olduğunu anlamalıyız.

Problemdeki durum	Genellikle
Bir araya gelme	Toplama
Artma	Toplama
Eksilme	Çıkarma
Kalma	Çıkarma
Farkı bulma	Çıkarma
Eşit gruplar	Çarpma
Aynı miktarın tekrarı	Çarpma
Eşit paylaşma	Bölme
Grup oluşturma	Bölme

Önemli: Bu kelimeler bize ipucu verir. Ancak sadece bir kelimeye bakarak işlem seçmek yerine problemin tamamını anlamamız gerekir.

İki İşlem Gerektiren Problemler

Bazı problemlerde tek işlem yeterli olmaz.

Önce bir işlem yapar, sonra çıkan sonucu kullanarak ikinci işlemi yaparız.

Problem 13

Bir kitaplığın 250 kitabı vardır. Kitaplığa 125 kitap daha eklenmiştir. Daha sonra 75 kitap başka bir sınıfa gönderilmiştir. Kitaplıkta kaç kitap kalmıştır?

Önce eklenen kitapları bulalım:

250 + 125 = 375

Sonra gönderilen kitapları çıkaralım:

375 − 75 = 300

Cevap: 300 kitap

Problem 14

Bir çiftlikte 6 kümeste 8’er tavuk vardır. Çiftliğe 15 tavuk daha getirilmiştir. Çiftlikte toplam kaç tavuk olmuştur?

Önce kümelerdeki tavukları bulalım:

6 × 8 = 48

Sonra 15 tavuğu ekleyelim:

48 + 15 = 63

Cevap: 63 tavuk

Problem 15

Bir öğretmen 48 kalemi 6 öğrenciye eşit olarak dağıtmıştır. Daha sonra her öğrenciye 2 kalem daha vermiştir. Her öğrenci toplam kaç kalem almıştır?

Önce bir öğrencinin aldığı kalem sayısını bulalım:

48 ÷ 6 = 8

Sonra 2 kalem daha ekleyelim:

8 + 2 = 10

Cevap: Her öğrenci toplam 10 kalem almıştır.

Üç İşlem Gerektiren Problem

Problem 16

Bir manavda 5 kasanın her birinde 12 elma vardır. Manav 18 elma daha almıştır. Daha sonra 20 elma satmıştır. Manavda kaç elma kalmıştır?

Önce kasalardaki elmaları bulalım:

5 × 12 = 60

Yeni gelen elmaları ekleyelim:

60 + 18 = 78

Satılan elmaları çıkaralım:

78 − 20 = 58

Cevap: 58 elma kalmıştır.

Kalanlı Bölme Problemleri

Bölme problemlerinde bazen kalan olabilir.

Problem 17

29 öğrenci 5’er kişilik gruplara ayrılacaktır. Kaç tam grup oluşur ve kaç öğrenci artar?

29 ÷ 5 = 5 kalan 4

5 tam grup oluşur.

4 öğrenci artar.

Cevap: 5 grup oluşur, 4 öğrenci artar.

Problem 18

38 elma 6 sepete eşit olarak paylaştırılıyor. Her sepete en fazla kaç elma konur ve kaç elma artar?

38 ÷ 6 = 6 kalan 2

Cevap: Her sepete 6 elma konur, 2 elma artar.

Bilinmeyen Sayıyı Bulma Problemleri

Bazen problemde bazı bilgiler verilmez. Eksik olan sayıyı bulmamız gerekir.

Problem 19

Bir sayının 125 fazlası 300’dür. Bu sayı kaçtır?

Eksik sayıyı bulmak için:

300 − 125 = 175

Cevap: 175

Çünkü:

175 + 125 = 300

Problem 20

Bir sayının 80 eksiği 250’dir. Bu sayı kaçtır?

250 + 80 = 330

Cevap: 330

Kontrol:

330 − 80 = 250

Problem 21

6 eşit grubun her birinde 7 nesne vardır. Toplam kaç nesne vardır?

6 × 7 = 42

Cevap: 42 nesne

Karşılaştırma Problemleri

İki miktarın arasındaki farkı bulmak için çıkarma yapabiliriz.

Problem 22

Ali’nin 245, Mehmet’in 178 misketi vardır. Ali’nin kaç misketi daha fazladır?

245 − 178 = 67

Cevap: Ali’nin 67 misketi daha fazladır.

Problem 23

Bir kitap 325 sayfa, başka bir kitap 275 sayfadır. İki kitap arasında kaç sayfa fark vardır?

325 − 275 = 50

Cevap: 50 sayfa fark vardır.

Günlük Hayattan Dört İşlem Problemleri

Problem 24 – Alışveriş

Bir oyuncak 175 TL, bir kitap 85 TL’dir. İkisini alan bir kişi toplam kaç TL öder?

175 + 85 = 260

Cevap: 260 TL

Problem 25 – Para Üstü

Bir çocuk 500 TL ile 325 TL’lik bir çanta alıyor. Kaç TL para üstü alır?

500 − 325 = 175

Cevap: 175 TL

Problem 26 – Eşit Paylaşma

Bir öğretmen 48 çıkartmayı 8 öğrenciye eşit olarak dağıtıyor.

48 ÷ 8 = 6

Cevap: Her öğrenci 6 çıkartma alır.

Problem 27 – Tekrarlı Miktar

Bir fırıncı 7 tepsiye 12’şer poğaça koyuyor.

7 × 12 = 84

Cevap: 84 poğaça vardır.

Karışık Dört İşlem Problemleri

Problem 28

Bir okulda 4 sınıf vardır. Her sınıfta 25 öğrenci bulunmaktadır. Okula 15 öğrenci daha gelmiştir. Okulda toplam kaç öğrenci olmuştur?

4 × 25 = 100

100 + 15 = 115

Cevap: 115 öğrenci

Problem 29

Bir depoda 600 kutu vardır. 125 kutu satılmış, ardından depoya 75 kutu daha getirilmiştir. Depoda kaç kutu olmuştur?

600 − 125 = 475

475 + 75 = 550

Cevap: 550 kutu

Problem 30

Bir öğretmenin 72 kalemi vardır. Kalemleri 8 öğrenciye eşit dağıtmıştır. Daha sonra her öğrenciye 3 kalem daha vermiştir. Her öğrenci toplam kaç kalem almıştır?

72 ÷ 8 = 9

9 + 3 = 12

Cevap: Her öğrenci 12 kalem almıştır.

Etkinlik: Hangi İşlemi Kullanmalıyız?

Aşağıdaki problemlerde önce kullanılacak işlemi yazalım, sonra sonucu bulalım.

1.

Bir sepette 125, diğer sepette 86 elma vardır. İki sepette toplam kaç elma vardır?

İşlem: __________

Sonuç: __________

2.

Bir mağazada 500 oyuncak vardı. 175 oyuncak satıldı. Kaç oyuncak kaldı?

İşlem: __________

Sonuç: __________

3.

6 kutunun her birinde 8 kalem vardır. Toplam kaç kalem vardır?

İşlem: __________

Sonuç: __________

4.

42 şeker 7 çocuğa eşit olarak paylaştırılıyor. Her çocuk kaç şeker alır?

İşlem: __________

Sonuç: __________

Etkinlik: Problemleri Çözelim

5.

Bir kütüphanede 325 kitap vardır. Kütüphaneye 175 kitap daha gelmiştir. Daha sonra 100 kitap başka bir okula gönderilmiştir. Kütüphanede kaç kitap kalmıştır?

6.

Bir çiftlikte 8 kümeste 9’ar tavuk vardır. Çiftliğe 12 tavuk daha getirilmiştir. Çiftlikte toplam kaç tavuk vardır?

7.

60 kalem 6 öğrenciye eşit dağıtılıyor. Her öğrenci kaç kalem alır?

8.

Bir mağazada 750 TL vardır. Mağaza 285 TL harcamıştır. Daha sonra 150 TL gelir elde etmiştir. Mağazada kaç TL vardır?

9.

Bir okulda 5 sınıf vardır. Her sınıfta 24 öğrenci bulunmaktadır. 18 öğrenci okuldan ayrılmıştır. Okulda kaç öğrenci kalmıştır?

10.

35 öğrenci 4’er kişilik gruplara ayrılıyor. Kaç tam grup oluşur ve kaç öğrenci artar?

Mini Test

1. Bir sepette 25 elma, diğer sepette 18 elma vardır. Toplam kaç elma vardır?

A) 33
B) 43
C) 53
D) 63

2. 450 − 175 işleminin sonucu kaçtır?

A) 265
B) 275
C) 285
D) 295

3. 7 kutunun her birinde 6 kalem vardır. Toplam kaç kalem vardır?

A) 36
B) 42
C) 48
D) 54

4. 48 şeker 6 çocuğa eşit dağıtılıyor. Her çocuk kaç şeker alır?

A) 6
B) 7
C) 8
D) 9

5. Bir çiftlikte 5 kümeste 12’şer tavuk vardır. 10 tavuk başka çiftliğe gönderilirse kaç tavuk kalır?

A) 40
B) 50
C) 60
D) 70

6. 29 öğrenci 5’er kişilik gruplara ayrılırsa kaç tam grup oluşur?

A) 4
B) 5
C) 6
D) 7

Cevap Anahtarı

İşlem Etkinliği

1. Toplama → 211
2. Çıkarma → 325
3. Çarpma → 48
4. Bölme → 6

Problem Etkinliği

5. 400 kitap
6. 84 tavuk
7. 10 kalem
8. 615 TL
9. 102 öğrenci
10. 8 tam grup, 3 öğrenci artar

Mini Test

1. B
2. B
3. B
4. C
5. B
6. B

Dört İşlemi Nasıl Seçeriz?

Toplama: Miktarlar bir araya geliyorsa.

Çıkarma: Miktar azalıyor veya fark bulunuyorsa.

Çarpma: Eşit miktarlar tekrar ediyorsa.

Bölme: Bir miktar eşit olarak paylaştırılıyorsa.

En Önemli Kural

Önce problemi anla, sonra işlemi seç, ardından işlemi yap ve son olarak cevabını kontrol et.

Dört işlemi iyi öğrenen bir öğrenci, matematik problemlerini çözmede çok daha başarılı olur.