3. Sınıf Matematik: Kesirleri Tanıyalım

Kesir Nedir?

Bir bütünün eş parçalarından birini veya birkaçını göstermek için kesirleri kullanırız.

Örneğin bir pizzayı 4 eş parçaya böldüğümüzü düşünelim. Bu parçalardan birini yersek pizzanın 1/4’ünü yemiş oluruz.

Kesirler günlük hayatta;

• Pizza paylaşırken,
• Bir pastayı bölerken,
• Bir çikolatanın ne kadarını yediğimizi söylerken,
• Bir saatin belirli bir bölümünü ifade ederken

karşımıza çıkar.

Bütün ve Parça

Kesirleri öğrenirken önce bütün kavramını anlamamız gerekir.

Bir elmanın tamamı bir bütündür.

Elmayı 2 eş parçaya bölersek her parça bütünün yarısı olur.

Bir bütünü kesirlere ayırırken parçaların eş büyüklükte olması gerekir.

Kesirlerde parçalar eş olmalıdır.

Yarım

Bir bütün 2 eş parçaya ayrılırsa her parçaya yarım denir.

Bir yarım kesirle:

1/2

şeklinde gösterilir.

Burada:

• 1 → Pay
• 2 → Payda

Çeyrek

Bir bütün 4 eş parçaya ayrılırsa her parçaya çeyrek denir.

Bir çeyrek:

1/4

şeklinde gösterilir.

Örneğin bir pizzayı 4 eş parçaya böldüğümüzde her parça pizzanın 1/4’üdür.

Kesrin Bölümleri

Bir kesir genellikle şu şekilde gösterilir:

3/5

Bu kesirde:

3 → Pay

5 → Payda

Pay

Kesir çizgisinin üstündeki sayı paydır.

Pay, bütünden kaç parça alındığını gösterir.

Payda

Kesir çizgisinin altındaki sayı paydadır.

Payda, bütünün kaç eş parçaya ayrıldığını gösterir.

Örneğin:

2/7

• 2 → 2 parça alınmış
• 7 → Bütün 7 eş parçaya ayrılmış

Kesir Nasıl Okunur?

Bazı kesirleri şöyle okuyabiliriz:

Kesir	Okunuşu
1/2	Bir bölü iki
1/3	Bir bölü üç
1/4	Bir bölü dört
2/4	İki bölü dört
3/4	Üç bölü dört
2/5	İki bölü beş
3/5	Üç bölü beş

Bir Bütünün Kesrini Bulalım

Bir çikolata 8 eş parçaya ayrılmış olsun.

Çikolatanın 3 parçasını yersek:

3/8

kadarını yemiş oluruz.

Geriye:

5/8

kalır.

Çünkü:

3 + 5 = 8

Bir Bütünü Gösteren Kesir

Bir bütünün tamamı, parçaların tamamını içerir.

Örneğin bir bütün 4 eş parçaya ayrılmışsa:

4/4 = 1 bütün

Bir bütün 5 eş parçaya ayrılmışsa:

5/5 = 1 bütün

Yani:

Pay ve payda eşitse bir bütünü gösterir.

Kesirleri Modelleyelim

Bir dikdörtgeni 4 eş parçaya ayırdığımızı düşünelim.

┌────┬────┬────┬────┐

│████│████│    │    │

└────┴────┴────┴────┘

4 parçanın 2’si boyalıdır.

Bu nedenle boyalı bölüm:

2/4

olur.

Kesirlerde Eş Parçalar Neden Önemlidir?

Aşağıdaki gibi bir şekli düşünelim:

┌───────────────┐

│██████│   │    │

└───────────────┘

Parçalar eş değilse bu şekli doğru bir kesir modeli olarak kullanamayız.

Kesir modeli oluştururken:

Bütün → Eş parçalara ayrılır.

Pay ve Paydayı Bulalım

Örnek

4/7

Bu kesirde:

• Pay = 4
• Payda = 7

Anlamı:

Bütün 7 eş parçaya ayrılmış ve bu parçalardan 4 tanesi alınmıştır.

Kesirleri Karşılaştıralım

Paydaları aynı olan kesirleri karşılaştırmak kolaydır.

Örneğin:

2/7 ve 5/7

İki kesrin de paydası 7’dir.

Paylara bakarız:

5 > 2

Bu nedenle:

5/7 > 2/7

Daha fazla parça alan kesir daha büyüktür.

Birim Kesir

Payı 1 olan kesirlere birim kesir denir.

Örneğin:

• 1/2
• 1/3
• 1/4
• 1/5
• 1/8

bunların hepsi birim kesirdir.

Birim Kesirleri Karşılaştıralım

Aynı bütünü düşündüğümüzde:

1/2

ile

1/4

karşılaştırılabilir.

Bütün 2 parçaya ayrıldığında parçalar daha büyük olur.

Bu nedenle:

1/2 > 1/4

Benzer şekilde:

1/3 > 1/6

Kesirleri Günlük Hayatta Kullanalım

Örnek 1

Bir pasta 8 eş parçaya ayrıldı. 3 parçası yenildi.

Yenen pasta:

3/8

Kalan pasta:

5/8

Örnek 2

Bir sınıftaki 10 öğrencinin 4’ü kitap okuyor.

Kitap okuyan öğrencilerin sınıfa oranını kesirle ifade etmek için:

4/10

ifadesini kullanabiliriz.

Etkinlik 1: Pay ve Paydayı Bul

Aşağıdaki kesirlerde pay ve paydayı yazınız.

Kesir	Pay	Payda
2/5	___	___
3/7	___	___
4/9	___	___
5/8	___	___
1/6	___	___
7/10	___	___

Etkinlik 2: Kesirleri Okuyalım

Aşağıdaki kesirlerin okunuşlarını yazınız.

1. 1/2 → __________________
2. 1/3 → __________________
3. 1/4 → __________________
4. 2/5 → __________________
5. 3/5 → __________________
6. 4/7 → __________________
7. 5/8 → __________________

Etkinlik 3: Kesri Yaz

Aşağıdaki ifadeleri kesir olarak yazınız.

1. 4 eş parçanın 1’i → ______
2. 5 eş parçanın 2’si → ______
3. 6 eş parçanın 3’ü → ______
4. 8 eş parçanın 5’i → ______
5. 10 eş parçanın 7’si → ______
6. 9 eş parçanın 4’ü → ______

Etkinlik 4: Boyalı Kısımları Kesirle Göster

Aşağıdaki modellerde boyalı bölümlerin kesrini bulunuz.

1.

┌────┬────┬────┬────┐

│████│    │    │    │

└────┴────┴────┴────┘

Kesir: ______

2.

┌────┬────┬────┬────┐

│████│████│    │    │

└────┴────┴────┴────┘

Kesir: ______

3.

┌────┬────┬────┬────┬────┐

│████│████│████│    │    │

└────┴────┴────┴────┴────┘

Kesir: ______

4.

┌────┬────┬────┬────┬────┬────┐

│████│████│████│████│    │    │

└────┴────┴────┴────┴────┴────┘

Kesir: ______

Etkinlik 5: Bütün mü, Parça mı?

Aşağıdaki ifadelerin karşısına Bütün veya Parça yazınız.

1. Bir pizzanın tamamı → __________
2. Pizzanın 1/4’ü → __________
3. Bir elmanın tamamı → __________
4. Bir çikolatanın 3/8’i → __________
5. Bir pastanın tamamı → __________
6. Pastanın 2/5’i → __________

Etkinlik 6: Birim Kesirleri Bul

Aşağıdaki kesirlerden payı 1 olanları seçiniz.

1/2 – 2/3 – 1/5 – 3/4 – 1/8 – 4/7 – 1/10

Birim kesirler:

Etkinlik 7: Karşılaştır

Aşağıdaki kesirlerde > , < veya = sembollerinden uygun olanı yazınız.

1. 2/5 ___ 4/5
2. 3/7 ___ 1/7
3. 5/8 ___ 2/8
4. 4/6 ___ 4/6
5. 1/4 ___ 3/4
6. 6/10 ___ 2/10
7. 3/9 ___ 7/9
8. 5/8 ___ 5/8

Etkinlik 8: Kesir Dedektifi

1.

Bir pizza 8 eş parçaya ayrıldı. Ece 3 parça yedi.

Ece pizzanın kaçta kaçını yemiştir?

______

2.

Bir çikolata 10 eş parçaya ayrıldı. 4 parçası yenildi.

Yenen bölüm:

______

3.

Bir pasta 6 eş parçaya ayrıldı. 2 parçası kaldı.

Kalan pasta:

______

4.

Bir karpuz 4 eş parçaya ayrıldı. 1 parçası yenildi.

Yenen karpuz:

______

Etkinlik 9: Eksik Sayıyı Bul

1. ___/5 kesrinde pay 2’dir.

Cevap: ______

2. 3/___ kesrinde payda 8’dir.

Cevap: ______

3. ___/10 kesrinde pay 7’dir.

Cevap: ______

4. 4/___ kesrinde payda 9’dur.

Cevap: ______

5. ___/6 kesrinde pay 1’dir.

Cevap: ______

Etkinlik 10: Problemleri Çözelim

Problem 1

Bir pasta 8 eş parçaya ayrılıyor. Çocuklar pastanın 5 parçasını yiyor.

Yenen pastayı gösteren kesir nedir?

İşlem/Cevap:

Problem 2

Bir pizzanın 6 eş parçasından 2’si yenmiştir.

Pizzanın kaçta kaçı yenmiştir?

Cevap:

Problem 3

Bir çikolata 10 eş parçaya ayrılmıştır. 7 parçası yenmiştir.

Çikolatanın kaçta kaçı yenmiştir?

Cevap:

Problem 4

Bir bütün 5 eş parçaya ayrılıyor. Bu parçalardan 3 tanesi boyanıyor.

Boyanan bölümün kesri nedir?

Cevap:

Etkinlik 11: Doğru mu, Yanlış mı?

1. (___) Kesrin üstündeki sayı paydır.
2. (___) Kesrin altındaki sayı paydadır.
3. (___) Payda, bütünün kaç eş parçaya ayrıldığını gösterir.
4. (___) 1/2 bir birim kesirdir.
5. (___) 3/5 kesrinde pay 5’tir.
6. (___) 4/4 bir bütünü gösterir.
7. (___) Kesirlerde parçaların eş olması gerekir.
8. (___) 2/7, 5/7’den büyüktür.

Etkinlik 12: Kesirleri Sıralayalım

Aşağıdaki kesirleri küçükten büyüğe sıralayınız.

1.

1/7 – 5/7 – 3/7 – 2/7

2.

4/9 – 1/9 – 7/9 – 3/9

3.

2/8 – 6/8 – 4/8 – 1/8

Mini Test

1. 3/7 kesrinde pay hangisidir?

A) 3
B) 7
C) 10
D) 4

2. 5/8 kesrinde payda hangisidir?

A) 3
B) 5
C) 8
D) 13

3. Bir bütün 4 eş parçaya ayrılmıştır. Bir parçası hangi kesirle gösterilir?

A) 1/2
B) 1/3
C) 1/4
D) 4/1

4. Aşağıdakilerden hangisi birim kesirdir?

A) 2/5
B) 3/4
C) 1/6
D) 4/7

5. Hangisi daha büyüktür?

A) 2/8
B) 5/8
C) 1/8
D) 3/8

6. 4/4 neyi gösterir?

A) Yarım
B) Çeyrek
C) Bir bütün
D) Hiçbir şey

7. Bir pizza 10 eş parçaya ayrılıyor. 3 parçası yeniliyor.

Yenen pizza hangi kesirle gösterilir?

A) 3/10
B) 7/10
C) 10/3
D) 3/7

8. 2/6 ___ 5/6 karşılaştırmasında hangi sembol kullanılmalıdır?

A) >
B) <
C) =
D) +

9. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Pay kesrin üstündedir.
B) Payda kesrin altındadır.
C) Payda, alınan parça sayısını gösterir.
D) Kesir modelindeki parçalar eş olmalıdır.

10. 1/3 kesrinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bir bütünün 3 eş parçasından 1’i
B) Bir bütünün 1 eş parçasından 3’ü
C) Üç bütünün 1 parçası
D) Bir bütünün tamamı

Cevap Anahtarı

Etkinlik 1

Kesir	Pay	Payda
2/5	2	5
3/7	3	7
4/9	4	9
5/8	5	8
1/6	1	6
7/10	7	10

Etkinlik 2

1. Bir bölü iki
2. Bir bölü üç
3. Bir bölü dört
4. İki bölü beş
5. Üç bölü beş
6. Dört bölü yedi
7. Beş bölü sekiz

Etkinlik 3

1. 1/4
2. 2/5
3. 3/6
4. 5/8
5. 7/10
6. 4/9

Etkinlik 4

1. 1/4
2. 2/4
3. 3/5
4. 4/6

Etkinlik 5

1. Bütün
2. Parça
3. Bütün
4. Parça
5. Bütün
6. Parça

Etkinlik 6

1/2, 1/5, 1/8, 1/10

Etkinlik 7

1. <
2. 2.
3. 3.
4. =
5. <
6. 6.
7. <
8. =

Etkinlik 8

1. 3/8
2. 4/10
3. 2/6
4. 1/4

Etkinlik 9

1. 2
2. 8
3. 7
4. 9
5. 1

Etkinlik 10

1. 5/8
2. 2/6
3. 7/10
4. 3/5

Etkinlik 11

1. D
2. D
3. D
4. D
5. Y
6. D
7. D
8. Y

Etkinlik 12

1. 1/7 < 2/7 < 3/7 < 5/7
2. 1/9 < 3/9 < 4/9 < 7/9
3. 1/8 < 2/8 < 4/8 < 6/8

Mini Test

1-A | 2-C | 3-C | 4-C | 5-B | 6-C | 7-A | 8-B | 9-C | 10-A

Öğrenci İçin Kısa Özet

Kesirler, bir bütünün eş parçalarını göstermek için kullanılır.

Bir kesirde:

Pay → Alınan parça sayısını gösterir.

Payda → Bütünün kaç eş parçaya ayrıldığını gösterir.

Örneğin 3/8 kesrinde:

• 3 → Pay
• 8 → Payda

Bütün 8 eş parçaya ayrılmış ve bu parçalardan 3 tanesi alınmıştır.

Unutma:

• Kesir modelindeki parçalar eş olmalıdır.
• Pay kesir çizgisinin üstündedir.
• Payda kesir çizgisinin altındadır.
• Payı 1 olan kesirlere birim kesir denir.
• 4/4, 5/5, 8/8 gibi kesirler bir bütünü gösterir.

• Yazdır
• X
• WhatsApp
• Facebook

https://egitimailem.com/2026/08/21/3-sinif-matematik-dogal-sayilarla-bolme-islemi/