5. Sınıfta Büyük Sayıları Anlama: Basamak ve Basamak Değeri

Büyük sayıları doğru okuyabilmek ve sayıların hangi değeri ifade ettiğini anlayabilmek için basamak ve basamak değeri kavramlarını bilmemiz gerekir. Bu konu, 5. sınıf matematikte doğal sayıları anlamanın temel konularından biridir.

Basamak Nedir?

Bir doğal sayıyı oluşturan rakamların sayı içerisindeki bulunduğu her bir yere basamak denir.

Örneğin:

4 582

sayısında dört basamak vardır:

• 4 → Binler basamağı
• 5 → Yüzler basamağı
• 8 → Onlar basamağı
• 2 → Birler basamağı

Basamakları sağdan sola doğru inceleriz.

Basamakların Sıralaması

Basamak	Değeri
Birler	1
Onlar	10
Yüzler	100
Binler	1 000
On binler	10 000
Yüz binler	100 000
Milyonlar	1 000 000

Basamak Değeri Nedir?

Bir rakamın bulunduğu basamağa göre aldığı değere basamak değeri denir.

Örneğin:

7 346

sayısında:

• 7’nin basamak değeri → 7 000
• 3’ün basamak değeri → 300
• 4’ün basamak değeri → 40
• 6’nın basamak değeri → 6

Burada dikkat etmemiz gereken nokta şudur:

Rakamın kendisi ile basamak değeri aynı şey değildir.

Örneğin 7 rakamının kendisi 7 iken binler basamağındaki basamak değeri 7 000’dir.

Rakamın Değeri ve Basamak Değeri

Bir rakamın sayı içerisindeki yeri değiştiğinde basamak değeri de değişir.

Örneğin:

5 000 sayısında 5’in basamak değeri 5 000’dir.

500 sayısında 5’in basamak değeri 500’dür.

50 sayısında ise 5’in basamak değeri 50’dir.

Rakam aynı olmasına rağmen bulunduğu basamak değiştiği için değeri değişmiştir.

Sıfırın Basamak Değeri

Sıfırın bulunduğu basamakta herhangi bir değeri yoktur.

Örneğin:

4 025

sayısında:

• 4 → 4 000
• 0 → 0
• 2 → 20
• 5 → 5

Sıfır, bulunduğu basamağın boş olduğunu gösterir.

Bir Sayının Basamaklarını Nasıl Buluruz?

Bir sayının basamaklarını bulmak için sağdan başlayarak sayarız.

Örneğin:

82 614

Sağdan başlayalım:

• 4 → Birler
• 1 → Onlar
• 6 → Yüzler
• 2 → Binler
• 8 → On binler

Buna göre 6 rakamı yüzler basamağındadır ve basamak değeri 600’dür.

Bir Sayının Basamak Değerini Bulma

Bir rakamın basamak değerini bulmak için rakamın hangi basamakta olduğuna bakarız.

Örneğin:

63 428

sayısında 3 rakamının basamak değerini bulalım.

3 rakamı binler basamağındadır.

Bu nedenle:

3 × 1 000 = 3 000

Sonuç: 3 000

Örnekler

Örnek 1

25 731 sayısında 7’nin basamak değeri kaçtır?

7, yüzler basamağındadır.

Cevap: 700

Örnek 2

408 216 sayısında 4 hangi basamaktadır?

4, yüz binler basamağındadır.

Cevap: Yüz binler basamağı

Örnek 3

91 504 sayısında 5’in basamak değeri kaçtır?

5, yüzler basamağındadır.

Cevap: 500

Kısa Özet

• Sayı içerisindeki her bir yere basamak denir.
• Bir rakamın bulunduğu basamağa göre aldığı değere basamak değeri denir.
• Basamakları bulurken sağdan sola doğru ilerleriz.
• Aynı rakam farklı basamaklarda farklı basamak değerlerine sahip olabilir.
• Sıfırın basamak değeri 0’dır.

Kendini Dene

1. 6 482 sayısında 4’ün basamak değeri kaçtır?

A) 4
B) 40
C) 400
D) 4 000

2. 35 721 sayısında 3 hangi basamaktadır?

A) Binler
B) On binler
C) Yüzler
D) Onlar

3. 204 516 sayısında 5’in basamak değeri kaçtır?

A) 5
B) 50
C) 500
D) 5 000

4. 78 309 sayısında 8’in basamak değeri kaçtır?

A) 80
B) 800
C) 8 000
D) 80 000

5. 91 406 sayısında sıfır hangi basamaktadır?

A) Birler
B) Onlar
C) Yüzler
D) Binler

Cevap Anahtarı

1. C
2. B
3. B
4. C
5. B