8. Sınıf Fen Bilimleri – DNA ve Genetik Kod-Etkinlik Ve Sorular

Kısa Konu Özeti

DNA Nedir?

DNA, canlıların kalıtsal özelliklerini taşıyan ve canlıya ait bilgilerin aktarılmasını sağlayan moleküldür.

DNA’nın temel yapı birimi nükleotiddir.

Bir nükleotid;

• Fosfat
• Şeker (Deoksiriboz)
• Organik baz

yapılarından oluşur.

DNA’daki Organik Bazlar

DNA’da dört çeşit baz bulunur:

• Adenin (A)
• Timin (T)
• Guanin (G)
• Sitozin (C)

Bazların eşleşmesi:

A ↔ T
G ↔ C

Bu nedenle DNA’nın bir zincirindeki bazların karşısındaki bazlar belirli bir düzene göre tamamlanır.

Gen – DNA – Kromozom

Büyükten küçüğe doğru:

Kromozom → DNA → Gen → Nükleotid

Gen, DNA üzerinde belirli bir kalıtsal özelliğin oluşumuyla ilgili bilgi taşıyan bölümdür.

Kalıtım

Anne ve babadan çocuklara aktarılan özelliklere kalıtsal özellikler denir.

Örneğin:

• Göz rengi
• Saç rengi
• Kan grubu

Mutasyon

DNA’nın yapısında meydana gelen kalıcı değişikliklere mutasyon denir.

Modifikasyon

Çevre şartlarının etkisiyle canlıda meydana gelen ve DNA’nın yapısını değiştirmeyen değişikliklere modifikasyon denir.

Örneğin güneş nedeniyle derinin bronzlaşması.

Adaptasyon

Canlıların yaşadıkları çevrede hayatta kalma ve üreme şanslarını artıran kalıtsal özellikler kazanmasına adaptasyon denir.

Örneğin kutup ayılarının beyaz renkli olması.

Etkinlik 1 – Doğru / Yanlış

1. ( ) DNA, kalıtsal bilgileri taşır.
2. ( ) DNA’nın yapı birimi nükleotiddir.
3. ( ) Adenin bazı timin ile eşleşir.
4. ( ) Guanin bazı adenin ile eşleşir.
5. ( ) Gen, DNA’nın belirli bir bölümüdür.
6. ( ) Mutasyon DNA’da değişikliğe neden olabilir.
7. ( ) Modifikasyonda DNA’nın yapısı değişir.
8. ( ) Adaptasyon canlıların çevreye uyum sağlamasına yardımcı olur.

Etkinlik 2 – Boşluk Doldurma

Kelimeler: DNA – nükleotid – gen – mutasyon – modifikasyon – adaptasyon

1. Kalıtsal bilgileri taşıyan moleküle __________ denir.
2. DNA’nın temel yapı birimi __________dir.
3. DNA’nın belirli bir bölümüne __________ denir.
4. DNA’da meydana gelen kalıcı değişikliklere __________ denir.
5. Çevrenin etkisiyle oluşan ve kalıtsal olmayan değişikliklere __________ denir.
6. Canlıların çevrelerine uyum sağlamasını sağlayan kalıtsal özelliklere __________ denir.

Etkinlik 3 – Eşleştir

1. Adenin
2. Guanin
3. Gen
4. Mutasyon
5. Modifikasyon

A. DNA’nın belirli bir bölümü
B. Sitozin ile eşleşir
C. Timin ile eşleşir
D. DNA’da meydana gelen kalıcı değişiklik
E. Çevre etkisiyle oluşan değişiklik

Cevaplar:

1 → ___
2 → ___
3 → ___
4 → ___
5 → ___

Etkinlik 4 – Hangisi Mutasyon, Hangisi Modifikasyon?

Aşağıdaki olayların karşısına Mutasyon veya Modifikasyon yazınız.

1. Güneşte kalan kişinin teninin bronzlaşması → __________
2. DNA’da kalıcı değişiklik meydana gelmesi → __________
3. Çevre koşullarının etkisiyle oluşan değişiklik → __________
4. Genetik yapıda meydana gelen kalıcı değişiklik → __________

Mini Test – 15 Soru

1.

DNA’nın temel yapı birimi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gen
B) Kromozom
C) Nükleotid
D) Hücre

2.

Aşağıdaki baz çiftlerinden hangisi doğrudur?

A) A-G
B) A-C
C) A-T
D) G-T

3.

Guanin bazı hangi baz ile eşleşir?

A) Adenin
B) Timin
C) Sitozin
D) Fosfat

4.

Aşağıdakilerden hangisi DNA’nın yapısında bulunan bazlardan biri değildir?

A) Adenin
B) Timin
C) Guanin
D) Riboz

5.

Aşağıdakilerden hangisi büyükten küçüğe doğru sıralamadır?

A) Gen → DNA → Kromozom → Nükleotid
B) Kromozom → DNA → Gen → Nükleotid
C) DNA → Kromozom → Nükleotid → Gen
D) Nükleotid → Gen → DNA → Kromozom

6.

DNA’nın belirli bir kalıtsal özelliğin oluşumuyla ilgili bilgi taşıyan bölümüne ne denir?

A) Gen
B) Hücre
C) Doku
D) Organ

7.

Aşağıdakilerden hangisi kalıtsal bir özelliktir?

A) Güneşte bronzlaşma
B) Spor yaparak kasların gelişmesi
C) Kan grubu
D) Yaralanma

8.

DNA’da meydana gelen kalıcı değişikliklere ne ad verilir?

A) Adaptasyon
B) Mutasyon
C) Modifikasyon
D) Beslenme

9.

Aşağıdakilerden hangisi modifikasyona örnektir?

A) DNA’da kalıcı değişiklik
B) Güneşte tenin bronzlaşması
C) Kalıtsal bir hastalık
D) Yeni bir gen oluşması

10.

Adaptasyonla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Sadece kısa süreli değişikliklerdir.
B) Canlıların çevreye uyum sağlamasına yardımcı olur.
C) DNA’yı her zaman bozar.
D) Sadece insanlarda görülür.

11.

Bir DNA zincirinde Adenin sayısı 20 ise karşı zincirde kaç Timin bulunur?

A) 10
B) 20
C) 30
D) 40

12.

Bir DNA zincirinde Guanin bazı ile eşleşen baz aşağıdakilerden hangisidir?

A) Adenin
B) Timin
C) Sitozin
D) Fosfat

13.

Aşağıdakilerden hangisi DNA’nın görevlerinden biridir?

A) Kalıtsal bilgiyi taşımak
B) Besinleri sindirmek
C) Oksijeni akciğere taşımak
D) Vücut sıcaklığını doğrudan ayarlamak

14.

Kutup ayılarının beyaz kürke sahip olması aşağıdaki kavramlardan hangisine örnektir?

A) Mutasyon
B) Modifikasyon
C) Adaptasyon
D) Sindirim

15.

Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) DNA’da dört çeşit baz bulunur.
B) Adenin timin ile eşleşir.
C) Guanin sitozin ile eşleşir.
D) Modifikasyon DNA’nın yapısını kesin olarak değiştirir.

Cevap Anahtarı

Etkinlik 1:
1-D, 2-D, 3-D, 4-Y, 5-D, 6-D, 7-Y, 8-D

Etkinlik 2:
1-DNA, 2-nükleotid, 3-gen, 4-mutasyon, 5-modifikasyon, 6-adaptasyon

Etkinlik 3:
1-C, 2-B, 3-A, 4-D, 5-E

Etkinlik 4:
1-Modifikasyon, 2-Mutasyon, 3-Modifikasyon, 4-Mutasyon

Test:
1-C, 2-C, 3-C, 4-D, 5-B, 6-A, 7-C, 8-B, 9-B, 10-B, 11-B, 12-C, 13-A, 14-C, 15-D