8. Sınıf Fen Bilimleri- Basınç , Etkinlik Ve Sorular

8. Sınıf Fen Bilimleri – Basınç

Kısa Konu Özeti

1. Basınç Nedir?

Bir yüzeye uygulanan dik kuvvetin, yüzey alanına oranına basınç denir.

Katı basıncı:

Basınç = Kuvvet / Yüzey Alanı

Kuvvet arttıkça basınç artar.

Yüzey alanı arttıkça basınç azalır.

2. Katı Basıncı

Katıların basıncı iki faktöre bağlıdır:

• Cismin uyguladığı kuvvet
• Cismin temas ettiği yüzey alanı

Örnek:
İnce topuklu ayakkabının zemine yaptığı basınç, geniş tabanlı ayakkabıya göre daha fazladır. Çünkü temas yüzeyi daha küçüktür.

3. Sıvı Basıncı

Sıvılar bulundukları kabın tabanına ve yan yüzeylerine basınç uygular.

Sıvı basıncı;

• Sıvının derinliği arttıkça artar.
• Sıvının yoğunluğu arttıkça artar.

Aynı sıvıda daha derindeki noktanın sıvı basıncı daha fazladır.

Örnek:
Denizde daha derine inildikçe üzerimizdeki su miktarı arttığı için sıvı basıncı artar.

4. Gaz Basıncı

Gazlar da bulundukları kabın yüzeylerine basınç uygular.

Günlük yaşamda gaz basıncına örnek:

• Balon
• Araba lastiği
• Bisiklet lastiği
• Sprey kutuları

Açık Hava Basıncı

Atmosferde bulunan gazların Dünya üzerindeki cisimlere uyguladığı basınca açık hava basıncı denir.

Açık hava basıncını ölçen araç barometredir.

Etkinlik 1 – Doğru mu, Yanlış mı?

Aşağıdaki ifadelerin başına D veya Y yazınız.

1. ( ) Kuvvet arttıkça katı basıncı artar.
2. ( ) Temas yüzeyi arttıkça katı basıncı artar.
3. ( ) Sivri uçlu çiviler küçük yüzey alanları sayesinde daha kolay batar.
4. ( ) Sıvı basıncı derinlik arttıkça azalır.
5. ( ) Aynı sıvıda derinlik arttıkça basınç artar.
6. ( ) Gazlar basınç uygulamaz.
7. ( ) Barometre açık hava basıncını ölçer.
8. ( ) Sıvının yoğunluğu arttıkça sıvı basıncı artabilir.

Etkinlik 2 – Boşlukları Doldur

Kelimeler:
kuvvet – yüzey alanı – derinlik – yoğunluk – barometre – gaz

1. Katı basıncı uygulanan __________ ve temas edilen yüzey alanıyla ilişkilidir.
2. Temas __________ küçüldükçe katı basıncı artar.
3. Sıvılarda __________ arttıkça basınç artar.
4. Sıvının __________ arttıkça sıvı basıncı artar.
5. Açık hava basıncını ölçen araca __________ denir.
6. Balon içerisindeki __________ balonun yüzeylerine basınç uygular.

Etkinlik 3 – Karşılaştır

Aşağıdaki durumlarda basıncın artacağını mı, azalacağını mı yazınız.

A)

Bir cismin ağırlığı artırılıyor.

Basınç: __________

B)

Bir cismin temas ettiği yüzey alanı artırılıyor.

Basınç: __________

C)

Aynı sıvıda daha derine iniliyor.

Sıvı basıncı: __________

D)

Aynı derinlikte daha yoğun bir sıvı kullanılıyor.

Sıvı basıncı: __________

Etkinlik 4 – Günlük Hayattan Basınç

Aşağıdaki olayların hangi basınç türüyle ilgili olduğunu yazınız.

Katı basıncı – Sıvı basıncı – Gaz basıncı – Açık hava basıncı

1. Çivinin tahtaya kolayca batması → __________
2. Barajların alt bölümlerinin daha kalın yapılması → __________
3. Balonun şişirilmesi → __________
4. Pipetle içecek içilmesi → __________
5. Kar ayakkabılarının geniş tabanlı olması → __________
6. Denizaltının derine indikçe daha fazla basınca maruz kalması → __________

Etkinlik 5 – Hangisi Daha Fazla?

1.

Aynı ağırlıktaki iki cisimden hangisi zemine daha fazla basınç uygular?

A: 20 cm² temas alanı
B: 50 cm² temas alanı

Cevap: __________

2.

Aynı sıvının bulunduğu kaplarda:

K noktası: 10 cm derinlikte
L noktası: 30 cm derinlikte

Hangi noktada sıvı basıncı daha fazladır?

Cevap: __________

3.

Aynı derinlikte bulunan iki sıvıdan;

X sıvısı: düşük yoğunluklu
Y sıvısı: yüksek yoğunluklu

Hangi sıvının basıncı daha fazladır?

Cevap: __________

Mini Test – 20 Soru

1.

Katı basıncını artırmak isteyen bir öğrenci aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır?

A) Temas yüzeyini artırmalıdır.
B) Kuvveti azaltmalıdır.
C) Kuvveti artırmalıdır.
D) Cismin ağırlığını azaltmalıdır.

2.

Aynı kuvvet uygulandığında yüzey alanı küçültülürse basınç nasıl değişir?

A) Artar
B) Azalır
C) Değişmez
D) Önce azalır sonra artar

3.

Aşağıdakilerden hangisi katı basıncını artırmaya yönelik bir uygulamadır?

A) Kayakların geniş yapılması
B) Çivilerin sivri uçlu yapılması
C) Kamyonların lastik sayısının artırılması
D) Bıçağın keskinliğinin azaltılması

4.

Bir cismin ağırlığı artırılırsa temas yüzeyi değişmediği sürece basıncı nasıl değişir?

A) Artar
B) Azalır
C) Değişmez
D) Sıfırlanır

5.

Kar üzerinde yürüyen insanların geniş tabanlı kar ayakkabıları kullanmasının temel nedeni nedir?

A) Basıncı artırmak
B) Basıncı azaltmak
C) Ağırlığı artırmak
D) Kuvveti artırmak

6.

Sıvı basıncı aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

A) Kabın şekline
B) Sıvının derinliğine
C) Kabın renginde
D) Kabın yapıldığı maddeye

7.

Aynı sıvıda aşağıdaki noktalardan hangisinde sıvı basıncı daha fazladır?

A) 5 cm derinlik
B) 10 cm derinlik
C) 20 cm derinlik
D) 40 cm derinlik

8.

Sıvının yoğunluğu artırılırsa sıvı basıncı nasıl değişir?

A) Artar
B) Azalır
C) Değişmez
D) Yok olur

9.

Baraj duvarlarının alt bölümlerinin daha kalın yapılmasının nedeni nedir?

A) Sıvı basıncının derinlikle artması
B) Sıvı basıncının derinlikle azalması
C) Suyun ağırlığının olmaması
D) Açık hava basıncının azalması

10.

Aşağıdakilerden hangisi gaz basıncına örnektir?

A) Çivinin tahtaya batması
B) Baraj duvarına suyun basınç uygulaması
C) Şişirilmiş balonun yüzeyine basınç uygulanması
D) Kitabın masaya basınç uygulaması

11.

Açık hava basıncını ölçmek için hangi araç kullanılır?

A) Termometre
B) Barometre
C) Dinamometre
D) Manometre

12.

Bir öğrenci aynı ağırlıktaki iki cismi farklı yüzeyleri üzerine koyuyor. Hangi durumda basınç daha fazla olur?

A) Geniş yüzey üzerine konulduğunda
B) Küçük yüzey üzerine konulduğunda
C) Her iki durumda eşit olur
D) Basınç oluşmaz

13.

Aşağıdakilerden hangisi sıvı basıncına günlük yaşamdan bir örnektir?

A) Çivinin sivri ucunun tahtaya batması
B) Baraj duvarlarının alt kısmının kalın olması
C) Bıçağın keskin olması
D) Kar ayakkabısının geniş olması

14.

Bir dalgıç denizde daha derine indikçe karşılaştığı sıvı basıncı nasıl değişir?

A) Azalır
B) Artar
C) Değişmez
D) Sıfır olur

15.

Aşağıdakilerden hangisi katı basıncını azaltır?

A) Cismin ağırlığını artırmak
B) Temas yüzeyini küçültmek
C) Temas yüzeyini artırmak
D) Uygulanan kuvveti artırmak

16.

Aynı derinlikte bulunan su ve yağ için aşağıdakilerden hangisinin basıncı daha fazladır?

A) Yoğunluğu fazla olan sıvının
B) Yoğunluğu az olan sıvının
C) Her zaman yağın
D) Her zaman suyun

17.

Aşağıdakilerden hangisi açık hava basıncının varlığını gösteren olaylardan biridir?

A) Pipetle içecek içebilmek
B) Çivinin tahtaya batması
C) Bıçağın kesmesi
D) Kitabın masada durması

18.

Bir sıvının bulunduğu kapta derinlik iki katına çıkarılırsa sıvı basıncı için ne söylenebilir?

A) Artması beklenir.
B) Kesinlikle sıfır olur.
C) Azalması beklenir.
D) Hiçbir şekilde değişmez.

19.

Aşağıdakilerden hangisi basıncı azaltmaya yönelik bir uygulamadır?

A) İğnenin ucunu sivriltmek
B) Bıçağın keskin yapılması
C) Traktörlerin geniş tekerlek kullanması
D) Çivinin ucunu sivriltmek

20.

Basınç konusu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Katılarda yüzey alanı arttıkça basınç her zaman artar.
B) Sıvı basıncı derinlik arttıkça azalır.
C) Gazlar bulundukları yüzeylere basınç uygular.
D) Açık hava basıncı barometre ile ölçülemez.

Cevap Anahtarı

Etkinlik 1:
1-D, 2-Y, 3-D, 4-Y, 5-D, 6-Y, 7-D, 8-D

Etkinlik 2:

1. kuvvet
2. alanı
3. derinlik
4. yoğunluk
5. barometre
6. gaz

Etkinlik 3:
A) Artar
B) Azalır
C) Artar
D) Artar

Etkinlik 4:

1. Katı basıncı
2. Sıvı basıncı
3. Gaz basıncı
4. Açık hava basıncı
5. Katı basıncı
6. Sıvı basıncı

Etkinlik 5:

1. A
2. L
3. Y

Mini Test:
1-C, 2-A, 3-B, 4-A, 5-B, 6-B, 7-D, 8-A, 9-A, 10-C,
11-B, 12-B, 13-B, 14-B, 15-C, 16-A, 17-A, 18-A, 19-C, 20-C