8. Sınıf Fen Bilimleri – Madde ve Endüstri, Etkinlik Ve Sorular

Kısa Konu Anlatımı

1. Periyodik Sistem

Elementlerin belirli bir düzene göre sıralandığı tabloya periyodik sistem denir.

Elementler sembollerle gösterilir.

Örneğin:

• Hidrojen → H
• Oksijen → O
• Karbon → C
• Demir → Fe
• Altın → Au

2. Elementlerin Sınıflandırılması

Elementler genel olarak:

• Metaller
• Ametaller
• Yarı metaller
• Soy gazlar

şeklinde sınıflandırılır.

Metaller: Genellikle parlaktır, ısı ve elektriği iyi iletir. Tel ve levha hâline getirilebilir.

Ametaller: Genellikle mat görünür ve ısı ile elektriği metallere göre daha az iletir.

Yarı metaller: Metal ve ametallerin bazı özelliklerini birlikte gösterebilir.

Soy gazlar: Kararlı yapıya sahip elementlerdir. Normal koşullarda genellikle gaz hâlindedir.

3. Fiziksel ve Kimyasal Değişimler

Fiziksel Değişim

Maddenin kimliği değişmeden görünüşünün veya hâlinin değişmesidir.

Örnek:

• Buzun erimesi
• Suyun donması
• Kâğıdın yırtılması
• Camın kırılması

Kimyasal Değişim

Maddenin kimliğinin değiştiği ve yeni maddelerin oluştuğu değişimlerdir.

Örnek:

• Demirin paslanması
• Odunun yanması
• Sütün ekşimesi
• Yumurtanın pişmesi

4. Kimyasal Tepkimeler

Kimyasal tepkimelerde başlangıçtaki maddelere girenler, oluşan yeni maddelere ürünler denir.

Girenler → Ürünler

Kimyasal tepkimelerde atomlar yok olmaz veya yeniden oluşturulmaz. Atomların dizilişleri değişebilir.

5. Asitler ve Bazlar

Asitler

Asitlerin bazı özellikleri:

• Ekşi tada sahip olabilirler.
• Mavi turnusol kâğıdını kırmızıya dönüştürürler.
• pH değerleri 7’den küçüktür.

Örnek:

Limon suyu, sirke

Bazlar

Bazların bazı özellikleri:

• Acı tada sahip olabilirler.
• Ele kayganlık hissi verebilirler.
• Kırmızı turnusol kâğıdını maviye dönüştürürler.
• pH değerleri 7’den büyüktür.

Örnek:

Sabun, deterjan

Nötr Maddeler

pH değeri 7 olan maddeler nötrdür.

Örneğin saf su.

Etkinlik 1 – Doğru / Yanlış

1. ( ) Elementler periyodik sistemde belirli bir düzene göre sıralanır.
2. ( ) Metaller ısı ve elektriği genellikle iyi iletir.
3. ( ) Soy gazlar kararlı yapıya sahiptir.
4. ( ) Buzun erimesi kimyasal değişimdir.
5. ( ) Odunun yanması kimyasal değişimdir.
6. ( ) Fiziksel değişimde maddenin kimliği değişir.
7. ( ) Asitlerin pH değeri 7’den küçüktür.
8. ( ) Bazların pH değeri 7’den büyüktür.
9. ( ) Saf su nötr bir maddedir.
10. ( ) Kimyasal tepkimelerde atomlar tamamen yok olur.

Etkinlik 2 – Fiziksel mi, Kimyasal mı?

Aşağıdaki olayların karşısına Fiziksel veya Kimyasal yazınız.

1. Buzun erimesi → __________
2. Demirin paslanması → __________
3. Kâğıdın yırtılması → __________
4. Odunun yanması → __________
5. Suyun donması → __________
6. Sütün ekşimesi → __________
7. Camın kırılması → __________
8. Yumurtanın pişmesi → __________

Etkinlik 3 – Asit mi, Baz mı?

1. Limon suyu → __________
2. Sirke → __________
3. Sabun → __________
4. Deterjan → __________
5. pH = 3 → __________
6. pH = 10 → __________
7. Kırmızı turnusolü maviye çeviren madde → __________
8. Mavi turnusolü kırmızıya çeviren madde → __________

Etkinlik 4 – Eşleştirme

1. Metal
2. Ametal
3. Yarı metal
4. Soy gaz

A. Kararlı yapılı elementler
B. Metal ve ametal özelliklerini birlikte gösterebilir
C. Isı ve elektriği genellikle iyi iletir
D. Genellikle ısı ve elektriği metallere göre daha az iletir

Cevaplar:

1 → ___
2 → ___
3 → ___
4 → ___

Etkinlik 5 – pH Sıralaması

Aşağıdaki maddeleri asitlikten bazikliğe doğru sıralayınız.

• pH = 2
• pH = 7
• pH = 11
• pH = 5

Cevap:

_____ → _____ → _____ → _____

Mini Test – 20 Soru

1.

Elementlerin belirli bir düzene göre sıralandığı tabloya ne denir?

A) Bileşik tablosu
B) Periyodik sistem
C) Karışım tablosu
D) Çözünürlük tablosu

2.

Aşağıdakilerden hangisi metallerin genel özelliklerinden biridir?

A) Isı ve elektriği iyi iletmeleri
B) Genellikle gaz hâlinde bulunmaları
C) Daima mat olmaları
D) Elektriği hiç iletmemeleri

3.

Aşağıdakilerden hangisi soy gazlardan biridir?

A) Oksijen
B) Demir
C) Helyum
D) Karbon

4.

Aşağıdakilerden hangisi fiziksel değişime örnektir?

A) Odunun yanması
B) Demirin paslanması
C) Buzun erimesi
D) Sütün ekşimesi

5.

Aşağıdakilerden hangisi kimyasal değişimdir?

A) Camın kırılması
B) Kâğıdın yırtılması
C) Suyun donması
D) Demirin paslanması

6.

Kimyasal değişimlerde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

A) Yeni maddeler oluşabilir.
B) Maddenin kimliği kesinlikle değişmez.
C) Atomlar tamamen yok olur.
D) Sadece şekil değişir.

7.

pH değeri 3 olan bir madde için ne söylenebilir?

A) Baziktir.
B) Nötrdür.
C) Asidiktir.
D) Soy gazdır.

8.

pH değeri 10 olan madde aşağıdakilerden hangisidir?

A) Asit
B) Baz
C) Nötr
D) Metal

9.

Aşağıdakilerden hangisi asidik bir maddedir?

A) Sabun
B) Deterjan
C) Limon suyu
D) Çamaşır suyu

10.

Aşağıdakilerden hangisi bazik bir maddedir?

A) Sirke
B) Limon suyu
C) Sabun
D) Portakal suyu

11.

Asitler mavi turnusol kâğıdını hangi renge dönüştürür?

A) Mavi
B) Yeşil
C) Sarı
D) Kırmızı

12.

Bazlar kırmızı turnusol kâğıdını hangi renge dönüştürür?

A) Mavi
B) Kırmızı
C) Sarı
D) Beyaz

13.

pH değeri 7 olan saf su için hangisi doğrudur?

A) Kuvvetli asittir.
B) Kuvvetli bazdır.
C) Nötrdür.
D) Metaldir.

14.

Aşağıdakilerden hangisi kimyasal değişime örnektir?

A) Buzun erimesi
B) Yumurtanın pişmesi
C) Camın kırılması
D) Suyun buharlaşması

15.

Aşağıdakilerden hangisi fiziksel değişime örnektir?

A) Odunun yanması
B) Sütün ekşimesi
C) Kâğıdın yırtılması
D) Demirin paslanması

16.

Aşağıdakilerden hangisi ametaller için genel olarak doğrudur?

A) Isı ve elektriği genellikle metallere göre daha az iletirler.
B) Her zaman parlaktırlar.
C) Her zaman tel hâline getirilebilirler.
D) Tamamı katıdır.

17.

Yarı metaller için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Sadece metal özelliği gösterirler.
B) Sadece ametal özelliği gösterirler.
C) Metal ve ametal özelliklerini birlikte gösterebilirler.
D) Tamamı gazdır.

18.

Kimyasal tepkimelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Atomlar tamamen yok olur.
B) Atomların dizilişi değişebilir.
C) Hiçbir zaman yeni madde oluşmaz.
D) Maddenin kimliği değişmez.

19.

Aşağıdakilerden hangisi asitlerin özelliklerinden biri değildir?

A) pH değerlerinin 7’den küçük olması
B) Mavi turnusolü kırmızıya çevirmeleri
C) Ekşi tada sahip olabilmeleri
D) Kırmızı turnusolü maviye çevirmeleri

20.

Aşağıdaki pH değerlerinden hangisi en bazik olanıdır?

A) 2
B) 5
C) 7
D) 12

Cevap Anahtarı

Etkinlik 1:
1-D, 2-D, 3-D, 4-Y, 5-D, 6-Y, 7-D, 8-D, 9-D, 10-Y

Etkinlik 2:
1-Fiziksel, 2-Kimyasal, 3-Fiziksel, 4-Kimyasal, 5-Fiziksel, 6-Kimyasal, 7-Fiziksel, 8-Kimyasal

Etkinlik 3:
1-Asit, 2-Asit, 3-Baz, 4-Baz, 5-Asit, 6-Baz, 7-Baz, 8-Asit

Etkinlik 4:
1-C, 2-D, 3-B, 4-A

Etkinlik 5:
2 → 5 → 7 → 11

Mini Test:
1-B, 2-A, 3-C, 4-C, 5-D, 6-A, 7-C, 8-B, 9-C, 10-C, 11-D, 12-A, 13-C, 14-B, 15-C, 16-A, 17-C, 18-B, 19-D, 20-D