3. Sınıf Matematik Çarpma İşlemi 2. Konu anlatımı (Detaylı )

Yazan /

Çarpma işlemi, aynı sayıyı tekrar tekrar toplamanın kısa yoludur. 3. sınıfta çarpma işlemini daha büyük sayılarla yapmayı, çarpma işleminin özelliklerini, zihinden çarpmayı ve çarpma işlemini problemlerde kullanmayı öğreniriz.

Çarpma İşlemi Nedir?

Bir sayıyı birden fazla kez toplamak yerine çarpma işlemini kullanabiliriz.

Örneğin:

5 + 5 + 5 + 5 = 20

Burada 5 sayısı 4 kez tekrar edilmiştir.

Bunu çarpma işlemiyle:

4 × 5 = 20

şeklinde gösterebiliriz.

Çarpma işleminin işareti × şeklindedir.

Çarpma İşleminin Terimleri

Örneğin:

6 × 4 = 24

işleminde:

  • 6 → Çarpan
  • 4 → Çarpan
  • 24 → Çarpım

Çarpma işleminde çarpılan sayılara çarpan, elde edilen sonuca ise çarpım denir.

Tekrarlı Toplama ile Çarpma

Çarpma işlemini anlamanın en kolay yollarından biri tekrarlı toplamayı öğrenmektir.

Örnek

3 + 3 + 3 + 3 + 3

Burada 3 sayısı 5 kez vardır.

Bu nedenle:

5 × 3 = 15

Başka bir örnek

7 + 7 + 7 = 21

7 sayısı 3 kez tekrarlandığı için:

3 × 7 = 21

Grupları Kullanarak Çarpma

Çarpma işlemini gruplarla da gösterebiliriz.

Örneğin her grupta 4 kalem bulunan 5 grup düşünelim.

5 grup × 4 kalem = 20 kalem

Yani:

5 × 4 = 20

Bu nedenle çarpma işlemi eşit grupların toplamını bulmayı kolaylaştırır.

Çarpma İşleminde Basamaklar

Tek basamaklı sayılarla çarpma yaptıktan sonra iki basamaklı sayıları da çarpabiliriz.

Örnek:

23 × 4

Önce birler basamağını çarparız:

3 × 4 = 12

2’yi birler basamağına yazar, 1’i elde tutarız.

Sonra onlar basamağını çarparız:

2 × 4 = 8

Eldeki 1’i ekleriz:

8 + 1 = 9

Sonuç:

23 × 4 = 92

Bir Basamaklı Sayıyla Çarpma

Örnek 1

12 × 3

2 × 3 = 6

1 × 3 = 3

12 × 3 = 36

Örnek 2

21 × 4

1 × 4 = 4

2 × 4 = 8

21 × 4 = 84

Örnek 3

32 × 3

2 × 3 = 6

3 × 3 = 9

32 × 3 = 96

Eldeli Çarpma

Çarpma sonucunda bir basamakta 10 veya daha büyük bir sayı oluşursa elde kullanırız.

Örnek

27 × 4

Birler:

7 × 4 = 28

8 yazılır, 2 elde tutulur.

Onlar:

2 × 4 = 8

Eldeki 2 eklenir:

8 + 2 = 10

Sonuç:

27 × 4 = 108

Bir Örnek Daha

36 × 5

Birler:

6 × 5 = 30

0 yazılır, 3 elde.

Onlar:

3 × 5 = 15

15 + 3 = 18

Sonuç:

36 × 5 = 180

45 × 6

5 × 6 = 30

0 yazılır, 3 elde.

4 × 6 = 24

24 + 3 = 27

Sonuç:

45 × 6 = 270

Üç Basamaklı Sayıyı Bir Basamaklı Sayıyla Çarpma

Örnek

125 × 3

Birler:

5 × 3 = 15

5 yazılır, 1 elde.

Onlar:

2 × 3 = 6

Eldeki 1 eklenir:

6 + 1 = 7

Yüzler:

1 × 3 = 3

Sonuç:

125 × 3 = 375

Örnek

214 × 4

4 × 4 = 16 → 6 yaz, 1 elde.

1 × 4 = 4 + 1 = 5

2 × 4 = 8

Sonuç:

214 × 4 = 856

10, 100 ve 1000 ile Çarpma

Bir sayıyı 10 ile çarptığımızda sonuna bir sıfır ekleyebiliriz.

6 × 10 = 60

25 × 10 = 250

47 × 10 = 470

Bir sayıyı 100 ile çarptığımızda sonuna iki sıfır ekleyebiliriz.

5 × 100 = 500

23 × 100 = 2 300

1 ile Çarpma

Bir sayıyı 1 ile çarptığımızda sayı değişmez.

8 × 1 = 8

25 × 1 = 25

143 × 1 = 143

Kural

Bir sayının 1 ile çarpımı yine kendisidir.

0 ile Çarpma

Bir sayıyı 0 ile çarptığımızda sonuç her zaman 0 olur.

7 × 0 = 0

35 × 0 = 0

125 × 0 = 0

Kural

Bir sayının 0 ile çarpımı 0’dır.

Çarpanların Yerini Değiştirme

Çarpma işleminde çarpanların yerini değiştirdiğimizde sonuç değişmez.

Örneğin:

3 × 5 = 15

ve

5 × 3 = 15

Sonuç aynıdır.

Buna çarpmanın değişme özelliği denir.

Başka bir örnek:

7 × 4 = 28

4 × 7 = 28

Çarpım Tablosu

Çarpma işlemlerini daha kolay yapabilmek için çarpım tablosunu öğrenmek çok önemlidir.

2’ler

2 × 1 = 2
2 × 2 = 4
2 × 3 = 6
2 × 4 = 8
2 × 5 = 10
2 × 6 = 12
2 × 7 = 14
2 × 8 = 16
2 × 9 = 18
2 × 10 = 20

5’ler

5 × 1 = 5
5 × 2 = 10
5 × 3 = 15
5 × 4 = 20
5 × 5 = 25
5 × 6 = 30
5 × 7 = 35
5 × 8 = 40
5 × 9 = 45
5 × 10 = 50

10’lar

10 × 1 = 10
10 × 2 = 20
10 × 3 = 30
10 × 4 = 40
10 × 5 = 50
10 × 6 = 60
10 × 7 = 70
10 × 8 = 80
10 × 9 = 90
10 × 10 = 100

Zihinden Çarpma

Bazı çarpma işlemlerini zihinden daha kolay yapabiliriz.

5 ile Çarpma

Bir sayıyı 5 ile çarparken 10 ile çarpıp yarısını bulabiliriz.

Örneğin:

8 × 5

8 × 10 = 80

80’in yarısı = 40

Sonuç:

8 × 5 = 40

10 ile Çarpma

24 × 10 = 240

36 × 10 = 360

2 ile Çarpma

Bir sayıyı 2 ile çarpmak, sayının iki katını bulmaktır.

17 × 2 = 34

Çünkü:

17 + 17 = 34

Çarpma İşlemini Kontrol Etme

Çarpma işleminin sonucunu bölme işlemiyle kontrol edebiliriz.

Örneğin:

24 × 3 = 72

Kontrol:

72 ÷ 3 = 24

Sonuç doğruysa işlemimiz doğrudur.

Çarpma İşlemiyle Problem Çözelim

Problem 1

Bir kutuda 8 kalem vardır. 6 kutuda toplam kaç kalem vardır?

6 tane 8 olduğu için:

6 × 8 = 48

Cevap: 48 kalem

Problem 2

Bir sınıfta 5 sıra vardır. Her sırada 4 öğrenci oturmaktadır.

Sınıfta toplam kaç öğrenci vardır?

5 × 4 = 20

Cevap: 20 öğrenci

Problem 3

Bir çiftlikte 7 kümeste, her kümeste 9 tavuk vardır.

Toplam kaç tavuk vardır?

7 × 9 = 63

Cevap: 63 tavuk

Problem 4

Bir kitapçıda 4 rafta, her rafta 25 kitap vardır.

Toplam kaç kitap vardır?

4 × 25 = 100

Cevap: 100 kitap

Çarpma Problemlerinde İpuçları

Problemlerde:

  • Her birinde aynı sayıda varsa,
  • Eşit gruplar varsa,
  • Her sırada aynı miktar varsa,
  • Her kutuda aynı sayıda varsa,
  • Bir sayı belirli sayıda tekrar ediyorsa,

çarpma işlemi kullanmamız gerekebilir.

Örneğin:

8 tabak ve her tabakta 5 kurabiye

8 × 5 = 40

Etkinlik 1: İşlemleri Yapalım

  1. 4 × 6 = _____
  2. 7 × 8 = _____
  3. 9 × 5 = _____
  4. 6 × 7 = _____
  5. 8 × 8 = _____
  6. 12 × 3 = _____
  7. 24 × 4 = _____
  8. 35 × 5 = _____
  9. 46 × 6 = _____
  10. 125 × 3 = _____
  11. 214 × 4 = _____
  12. 136 × 5 = _____

Etkinlik 2: Eksik Çarpanı Bulalım

  1. 5 × _____ = 35
  2. _____ × 6 = 42
  3. 8 × _____ = 64
  4. _____ × 9 = 72
  5. 7 × _____ = 56
  6. _____ × 4 = 36

Etkinlik 3: Doğru mu, Yanlış mı?

  1. 6 × 7 = 42 → _____
  2. 8 × 5 = 35 → _____
  3. 9 × 9 = 81 → _____
  4. 25 × 4 = 100 → _____
  5. 35 × 2 = 60 → _____
  6. 10 × 45 = 450 → _____

Etkinlik 4: Problemleri Çözelim

25.

Bir pakette 6 kalem vardır. 8 pakette toplam kaç kalem vardır?

26.

Bir bahçede 7 sıra çiçek vardır. Her sırada 9 çiçek bulunmaktadır. Bahçede toplam kaç çiçek vardır?

27.

Bir öğrenci her gün 5 sayfa kitap okumaktadır. 7 günde kaç sayfa okur?

28.

Bir markette 4 rafta 25’er kutu meyve suyu vardır. Toplam kaç kutu meyve suyu vardır?

29.

Bir çiftlikte 6 kümeste 24’er tavuk bulunmaktadır. Çiftlikte toplam kaç tavuk vardır?

Mini Test

1. 7 × 8 işleminin sonucu kaçtır?

A) 48
B) 54
C) 56
D) 64

2. 24 × 3 işleminin sonucu kaçtır?

A) 62
B) 72
C) 82
D) 92

3. Aşağıdaki işlemlerden hangisinin sonucu 100’dür?

A) 20 × 4
B) 25 × 4
C) 15 × 5
D) 30 × 3

4. 35 × 6 işleminin sonucu kaçtır?

A) 200
B) 210
C) 220
D) 230

5. 8 × _____ = 72 işleminde boşluğa hangi sayı gelmelidir?

A) 7
B) 8
C) 9
D) 10

6. Bir kutuda 9 kalem vardır. 7 kutuda kaç kalem vardır?

A) 56
B) 63
C) 72
D) 81

Cevap Anahtarı

Etkinlik 1

  1. 24
  2. 56
  3. 45
  4. 42
  5. 64
  6. 36
  7. 96
  8. 175
  9. 276
  10. 375
  11. 856
  12. 680

Etkinlik 2

  1. 7
  2. 7
  3. 8
  4. 8
  5. 8
  6. 9

Etkinlik 3

  1. Doğru
  2. Yanlış
  3. Doğru
  4. Doğru
  5. Yanlış
  6. Doğru

Etkinlik 4

  1. 48 kalem
  2. 63 çiçek
  3. 35 sayfa
  4. 100 kutu
  5. 144 tavuk

Mini Test

  1. C
  2. B
  3. B
  4. B
  5. C
  6. B

Öğrendiklerimizi Hatırlayalım

  • Çarpma, tekrarlı toplamanın kısa yoludur.
  • Çarpma işleminin işareti ×’dir.
  • Çarpma işlemindeki sayılara çarpan, sonuca çarpım denir.
  • Bir sayıyı 1 ile çarparsak sayı değişmez.
  • Bir sayıyı 0 ile çarparsak sonuç 0 olur.
  • Çarpanların yerini değiştirmek sonucu değiştirmez.
  • Çarpma işlemlerini daha kolay yapmak için çarpım tablosunu iyi öğrenmeliyiz.
  • Çarpma işlemini bölme işlemiyle kontrol edebiliriz.
  • Eşit gruplar ve tekrar eden miktarlar içeren problemlerde çarpma işlemini kullanabiliriz.

Bir Cevap Yazın

Scroll to Top

sitesinden daha fazla şey keşfedin

Okumaya devam etmek ve tüm arşive erişim kazanmak için hemen abone olun.

Okumaya Devam Edin