Günlük hayatımızda birçok bilgi sayılarla ifade edilir. Bir sınıfta öğrencilerin en sevdiği meyveler, en çok tercih edilen spor dalları veya bir haftada okunan kitap sayıları buna örnek olabilir.
Bu bilgileri daha kolay anlamak ve karşılaştırmak için sıklık tabloları ve grafiklerden yararlanırız.
Sıklık Tablosu Nedir?
Bir veri grubunda bir seçeneğin kaç kez tekrarlandığını gösteren tabloya sıklık tablosu denir.
Örneğin bir sınıfta öğrencilerin en sevdiği meyveler şöyle olsun:
- Elma: 8 öğrenci
- Muz: 5 öğrenci
- Çilek: 6 öğrenci
- Portakal: 3 öğrenci
Bu bilgileri sıklık tablosunda gösterebiliriz:
| Meyve | Sıklık |
| Elma | 8 |
| Muz | 5 |
| Çilek | 6 |
| Portakal | 3 |
Buradaki sıklık, o seçeneğin kaç kez tercih edildiğini gösterir.
Örneğin elmanın sıklığı 8’dir. Bu, 8 öğrencinin elmayı tercih ettiği anlamına gelir.
Sıklık Nasıl Bulunur?
Bir veri grubunda aynı seçeneğin kaç defa tekrarlandığını sayarız.
Örneğin:
Elma – Muz – Elma – Çilek – Muz – Elma – Çilek – Elma
Bu veri grubunda:
- Elma 4 kez
- Muz 2 kez
- Çilek 2 kez
tekrarlanmıştır.
Dolayısıyla sıklık tablosu şöyle olur:
| Meyve | Sıklık |
| Elma | 4 |
| Muz | 2 |
| Çilek | 2 |
Sütun Grafiği Nedir?
Verileri dikey veya yatay sütunlarla göstermeye sütun grafiği denir.
Sütun grafikleri sayesinde verileri karşılaştırmak daha kolay hâle gelir.
Örneğin bir sınıfta öğrencilerin tercih ettiği kitap türleri şöyle olsun:
| Kitap Türü | Öğrenci Sayısı |
| Macera | 10 |
| Bilim | 6 |
| Masal | 8 |
| Şiir | 4 |
Bu veriler sütun grafiği ile gösterildiğinde en uzun sütun macera kitaplarını, en kısa sütun ise şiir kitaplarını gösterir.
Sütun Grafiği Nasıl Okunur?
Bir sütun grafiğini okurken öncelikle:
- Grafiğin başlığına bakılır.
- Yatay ve dikey eksenler incelenir.
- Eksenlerdeki sayıların neyi gösterdiği belirlenir.
- Sütunların yükseklikleri karşılaştırılır.
- Sorulan bilgi grafikten bulunur.
Örnek
Bir sınıfta öğrencilerin tercih ettiği spor dalları şöyledir:
| Spor Dalı | Öğrenci Sayısı |
| Futbol | 12 |
| Basketbol | 7 |
| Voleybol | 9 |
| Tenis | 4 |
Bu tabloya göre:
En çok tercih edilen spor dalı hangisidir?
Cevap: Futbol
Çünkü futbolu tercih eden öğrenci sayısı 12’dir ve bu sayı diğerlerinden daha fazladır.
En az tercih edilen spor dalı hangisidir?
Cevap: Tenis
Çünkü tenis 4 öğrenci tarafından tercih edilmiştir.
Sıklık Tablosu ile Sütun Grafiği Arasındaki İlişki
Sıklık tablosu ve sütun grafiği aynı verileri farklı şekillerde göstermemizi sağlar.
Örneğin:
| Renk | Sıklık |
| Kırmızı | 6 |
| Mavi | 9 |
| Yeşil | 4 |
| Sarı | 7 |
Bu veriler sütun grafiğine dönüştürülebilir.
Grafikte:
- Kırmızı sütunun yüksekliği 6
- Mavi sütunun yüksekliği 9
- Yeşil sütunun yüksekliği 4
- Sarı sütunun yüksekliği 7
olmalıdır.
Önemli: Sütun grafiğinde sütunların yüksekliği sıklık değerlerini göstermelidir.
Verileri Karşılaştırma
Grafikler yalnızca verileri okumamızı değil, karşılaştırmamızı da sağlar.
Örneğin bir grafikte:
- A ürünü 15 kez,
- B ürünü 10 kez,
- C ürünü 7 kez,
- D ürünü 12 kez
tercih edilmişse A ürünü en çok, C ürünü ise en az tercih edilmiştir.
A ile C arasındaki fark:
15 – 7 = 8
olur.
Bu nedenle A ürünü, C ürününden 8 kez daha fazla tercih edilmiştir.
Sıklığı En Fazla ve En Az Olan Veriyi Bulma
Bir veri grubunda en fazla tekrar eden değeri bulmak için sıklıklara bakarız.
Örneğin:
| Meyve | Sıklık |
| Elma | 11 |
| Muz | 7 |
| Çilek | 13 |
| Portakal | 5 |
En yüksek sıklık 13 olduğu için en çok tercih edilen meyve çilektir.
En düşük sıklık 5 olduğu için en az tercih edilen meyve portakaldır.
Grafiklerden Sonuç Çıkarma
Bir grafiği sadece okumak yeterli değildir. Grafikteki verilere dayanarak sonuçlar da çıkarabiliriz.
Örneğin bir sınıfta öğrencilerin kitap okuma tercihleri incelendiğinde macera kitaplarının diğer kitap türlerinden daha fazla tercih edildiği görülüyorsa:
“Bu sınıfta öğrenciler macera kitaplarını daha çok tercih etmektedir.”
şeklinde bir sonuç çıkarabiliriz.
Ancak sonuçlarımızı mutlaka grafikteki verilere dayandırmalıyız.
Günlük Hayatta Sıklık Tablosu ve Grafikler
Sıklık tabloları ve grafikler günlük hayatımızda birçok yerde kullanılır.
Örneğin:
- Öğrencilerin sınav sonuçlarını karşılaştırmada
- Hava durumu verilerini incelemede
- Bir mağazada ürün satışlarını karşılaştırmada
- Spor müsabakalarının sonuçlarını göstermede
- Anket sonuçlarını değerlendirmede
- Öğrencilerin tercihlerini belirlemede
grafiklerden yararlanılabilir.
Kısaca Öğrenelim
Sıklık: Bir verinin kaç kez tekrarlandığını gösterir.
Sıklık tablosu: Verilerin kaç kez tekrarlandığını tablo şeklinde gösterir.
Sütun grafiği: Verileri sütunlar kullanarak gösterir.
En yüksek sütun: En fazla olan veriyi gösterir.
En düşük sütun: En az olan veriyi gösterir.
Örnek Soru
Bir sınıfta öğrencilerin en sevdiği renkler aşağıdaki gibidir:
- Kırmızı: 5
- Mavi: 8
- Yeşil: 3
- Sarı: 6
1. En çok sevilen renk hangisidir?
Mavi.
2. En az sevilen renk hangisidir?
Yeşil.
3. Mavi ile yeşil arasındaki fark kaçtır?
8 – 3 = 5
4. Kırmızı ve sarıyı seven toplam kaç öğrenci vardır?
5 + 6 = 11
Unutma!
Bir tablo veya grafik sorusunu çözerken acele etme.
Önce verilerin neyi gösterdiğini anla, sonra sıklıkları karşılaştır ve sorunun istediği bilgiyi bul.
Sıklık tablosu → Veriyi düzenler.
Sütun grafiği → Veriyi görsel olarak karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Verilere dayanarak yaptığımız yorumların doğru olması için mutlaka tablo veya grafikte verilen bilgilere dikkat etmeliyiz.